Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, dünya çapında ırk ayrımcılığı ve eşitsizlikle mücadeleye yönelik en kapsamlı çerçevelerden biri olan Durban Deklarasyonu'nun 25. yıldönümünü anmak üzere Pazartesi günü üst düzey bir toplantı düzenleyecek. Üye ülkeler için yasal olarak bağlayıcılığı bulunmayan bildirge, 2001 yılında Güney Afrika'nın Durban şehrinde düzenlenen Dünya Irkçılığa Karşı Konferansında kabul edildi. 153 sayfalık belgede ırkçılık, yabancı düşmanlığı ve dünya çapında yerli halklara yönelik baskılar ele alınıyor. BM'ye göre Pazartesi günkü toplantıda siyasi bir deklarasyonun kabul edilmesi bekleniyor. Belgenin resmi adıyla Durban Deklarasyonu ve Eylem Programı (DDPA), üye devletleri ırkçılık ve toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılık da dahil olmak üzere çeşitli baskı biçimlerini ortadan kaldırmayı amaçlayan önlemler almaya çağırıyordu.
Dönüm noktası niteliğindeki konferans, köleliğin ve köle ticaretinin insanlığa karşı suç olduğunu ve modern yoksulluk ve eşitsizliklerle bağlantılı olduğunu kabul ederek tarihsel adaletsizlikleri tanıdı. Apartheid ve soykırım, “ırkçılığın, ırk ayrımcılığının, yabancı düşmanlığının ve bunlara bağlı hoşgörüsüzlüğün kaynakları ve tezahürleri” olarak tanımlandı. Belgede ayrıca katılımcılara bu tür suçları kınama ve tekrarını önlemek için çalışma çağrısı da yapıldı. Bildirgede, göçmenleri koruma çabalarında göç politikalarının ırkçılık ve hoşgörüsüzlüğe dayanmaması gerektiği belirtildi. Aynı zamanda yerli halkların haklarını da tanıdı. “Yabancı işgali altındaki Filistin halkının içinde bulunduğu kötü duruma” ilişkin endişeleri dile getiren deklarasyonun 63. Maddesi, “Filistin halkının kendi kaderini tayin etme ve bağımsız bir Devlet kurma konusundaki devredilemez hakkını” tanıyor. Aynı zamanda “İsrail dahil bölgedeki tüm Devletlerin güvenlik hakkını” da tanıyor.
Bildirgenin ilk taslağı Siyonizm'i ırkçılıkla eşitlemişti ancak İsrail ve Batılı müttefiklerinin muhalefetinin ardından bu taslak kaldırıldı. Siyonizm, Filistin'de bir Yahudi vatanı yaratma hedefiyle 19. yüzyılın sonlarında Avrupa'da ortaya çıkan Yahudi milliyetçi ve siyasi bir harekettir. Birçok insan hakları grubu ve akademisyen, İsrail'in Filistinlilere yönelik politikalarının apartheid anlamına geldiğini söylüyor. İsrail'in Gazze'ye yönelik savaşı, uzmanlar ve BM soruşturma komisyonu tarafından soykırım olarak nitelendirildi. Nisan 2009'da, 2001'den bu yana kaydedilen ilerlemeyi değerlendirmek ve yeni zorlukları ele almak için Cenevre'de Durban İnceleme Konferansı düzenlendi. 2011 yılında, dünya liderlerinin ırkçılığa karşı mücadele konusundaki kararlılıklarını yeniden teyit ettiği 10. yıl dönümü münasebetiyle bir toplantı da düzenlendi. Konferansın sonunda BM üyesi ülkelerin büyük çoğunluğu 2001 deklarasyonunu oybirliğiyle kabul etti.
Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail konferanstan çekildi ve bildiride İsrail ve Filistin'le ilgili maddeler nedeniyle bildiriye destek vermedi. Bildirgenin "mültecilerin evlerine gönüllü olarak dönme hakkını" tanıyan 65. maddesi, İsrail'in 1948 ve 1967'de kaçan veya sınır dışı edilen Filistinli mültecilerin geri dönüş hakkına izin vermeyi reddetmesi nedeniyle bir başka olası tartışma konusuydu. 1948'de İsrail'in kurulmasına kadar 750.000'den fazla Filistinli etnik temizliğe tabi tutuldu. Filistinliler bu olayı Nakba veya "felaket" olarak adlandırıyor. BM Ofisi'ne göre Pazartesi günkü yıldönümü toplantısı, DDPA konusunda farkındalık yaratmayı ve halkın DDPA konusundaki anlayışını geliştirmeyi, hükümetler ve topluluklar arasındaki diyaloğu kolaylaştırmayı ve "yenilenen siyasi iradeyi harekete geçirmek için stratejiler belirlemeyi" amaçlıyor.