Endonezya ve Singapur dışişleri bakanlarının Salı günü gerçekleştirdikleri görüşmede, haftalardır süren gerilimin ardından ilişkileri yeniden tesis etme çabaları kapsamında, Endonezya'daki orman yangınlarından kaynaklanan hava kirliliğiyle mücadele etmek için ortak bir görev gücü kurmayı planladıkları açıklandı.
Singapur Dışişleri Bakanı Vivian Balakrishnan'ın Cakarta ziyareti, Endonezya'da son 11 yılın en şiddetli orman yangınlarının neden olduğu sınır ötesi hava kirliliği nedeniyle şehir devletinde artan hayal kırıklığı ortamında gerçekleşti.
Endonezya Dışişleri Bakanı Arrmanatha Nasir, iki saat süren görüşmenin ardından, ülkelerin bilgi paylaşımında bulunmasını, sınır ötesi kanıt toplamasına ve hatta orman yangınlarıyla bağlantılı şirketlerin varlıklarını geri kazanmasına olanak tanıyacak bir görev gücü kurulmasını görüştüklerini belirtti.
Nasir, "Bu şirketlerin geride bıraktığı para izini takip etmeliyiz. Singapur, yangınlarla bağlantılı şirketler hakkındaki verileri paylaşmayı teklif etti" dedi ve ekledi: "Hiçbir sınır, ormanlarımızı yakarak kâr elde edenleri korumamalıdır."
Endonezya daha önce yangınlarla bağlantılı şirketlere yönelik cezai soruşturmalar başlatmıştı.
Nasir, iki ülkenin, Endonezya'da solunum yolu hastalıklarında artışa neden olan ve komşu ülkeler Singapur, Malezya ve Doğu Timor'u duman altında bırakan yangınlar hakkında açıkça konuşabilecek olgunlukta olduğunu da sözlerine ekledi.
Balakrishnan görüşme sonrasında, "Singapur, Endonezya ile dayanışma içindedir. [Hava kirliliği] ortak bir sorundur ve bunu en iyi kolektif bir şekilde çözebiliriz" ifadesini kullandı.
Her iki dışişleri bakanı da Salı günü yaptıkları açıklamada, hava kirliliğinin ilk kurbanlarının Endonezyalılar olduğunu belirterek, Balakrishnan yangınlardan sorumlu olduğu tespit edilen Singapur merkezli şirketlere karşı sert önlemler alma sözü verdi.
Bakanlar, açıklamalarında Cakarta'nın şehir devletine gaz arzını kesme kararından kaynaklanan gerilimlere değinmedi.
Cakarta, iç arzı koruduğunu belirterek Cumartesi günü itibarıyla Singapur'a boru hattıyla gönderilen gazı yaklaşık yüzde 8 oranında kesti.
Singapur elektriğinin yüzde 95'ine kadarını doğal gazdan üretiyor ve Endonezya'dan gelen arz kesintisi günlük talebin yüzde 2'sinden azına tekabül etse de, Başbakan Lawrence Wong Pazar günü yaptığı açıklamada sözleşme imzalayan tarafların "taahhütlerine sadık kalmalarını" beklediğini belirtti.
Endonezya Enerji Bakanı Bahlil Lahadalia Pazartesi günü buna karşılık vererek, Singapur'a şu anda sağlanan gaz miktarının anlaşmalarında öngörülen asgari seviyeyi karşıladığını söyledi.
Bahlil, "Biz sözleşmelere ve kurallara saygı duyan bir milletiz. Bu yüzden Endonezya'ya sözleşmelere nasıl uyulacağı konusunda ders vermeyin" dedi.
Deneyimli Singapurlu diplomat Bilahari Kausikan, gaz kesintilerini bir "gözdağı girişimi" olarak nitelendirdi ancak bunun etkisiz kalacağını savundu.
Singapur'un devlet yatırımcısı Temasek ve varlık fonu GIC de geçen hafta, eski bir Endonezya ticaret bakanının, küresel endeks sağlayıcısı MSCI'ya Endonezya hisselerini "bağımsız" piyasa statüsüne düşürmesi için baskı yaptıkları yönündeki iddiaları reddederek savunmaya geçti.
Endonezya hükümeti, eski bakanın iddiası hakkında bir yorumda bulunmadı.