Pakistan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne (BMGK) daha fazla daimi üye eklemenin ve veto ayrıcalıklarını genişletmenin "mevcut eşitsizlikleri derinleştireceğini, tarihi avantajları kalıcı hale getireceğini ve Konsey'in felç olma riskini artıracağını" uyardı.
Pakistan'ın BM Daimi Misyonu'nda görevli danışman Gul Qaiser Sarwani, veto kullanımına ilişkin BM Genel Kurulu'ndaki bir oturumda bu görüşleri dile getirdi.
Sarwani, Pakistan'ın "BM Güvenlik Konseyi'nin kapsamlı, demokratik ve adil bir şekilde reform edilmesini" talep ettiğini belirterek, veto yetkisinin kötüye kullanılmasının BMGK'nin etkinliğine zarar verdiğini, BM'nin güvenilirliğini zayıflattığını ve uluslararası sistem içindeki eşitsizlikleri kalıcı kıldığını vurguladı.
"Konsey'in daimi üyeleri arasındaki stratejik rekabetler ve dar çıkarlar, uluslararası barış ve güvenlik konusunda ortak eyleme geçilmesini defalarca engellemiştir" diyen Sarwani, BMGK'nin hareket edemediği durumlarda (veto yetkisinin kullanılması dahil) evrensel üyeliği ve demokratik karar alma süreci sayesinde harekete geçmesini sağlayan BMGA'nın "benzersiz meşruiyetine" dikkat çekti.
Pakistanlı delege, genişletilmiş bir Güvenlik Konseyi'nde herhangi bir yeni daimi koltuk oluşturulmasına karşı çıktı.
Vetoların kullanımını düzenleme teklifleri üzerine ise Pakistan'ın vetoların kaldırılmasından ya da en azından kullanımına ciddi kısıtlamalar getirilmesinden yana olduğunu belirtti. Vetoların genişletilmemesi gerektiğini vurgulayan Sarwani, daha fazla hesap verebilirliği teşvik etmek amacıyla vetodan sonra bir BMGA oturumu yapılmasını öngören 76/262 sayılı Genel Kurul kararını Pakistan'ın desteklediğini yeniden teyit etti.
Sarwani, vetoyu dizginlemeye yönelik her türlü önlemin BM Şartı ile tutarlı kalması gerektiğinin altını çizdi. Veto kullanımına getirilecek kısıtlamaları, artırılmış temsil ve BMGK'nin seçilmiş üyeleri için daha güçlü bir rol ile birleştiren dengeli bir yaklaşım çağrısında bulunan Sarwani, bunun karar alma sürecini "daha demokratik hale getireceğini ve veto yetkisinin kullanılmasında etkili bir denetim sağlayacağını" ifade etti.
Delege ayrıca, veto meselesinin, Güvenlik Konseyi reformuna ilişkin Hükümetlerarası Müzakereler kapsamındaki diğer dört birbirine bağlı küme ele alınarak, kapsamlı bir reform paketinin parçası olarak ele alınması gerektiğinin altını çizdi.
Konuşmasını tamamlarken Sarwani, "Pakistan'ın mevcut dengesizlikleri düzelten, hesap verebilirliği güçlendiren ve seçkin bir azınlığın değil tüm BM üyelerinin kolektif çıkarlarına hizmet eden bir reforma olan güçlü taahhüdünü" yineledi.
"Herkes için reform. Hiç kimseye ayrıcalık yok!" dedi.
Son yayımlanan bir BM raporu da Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinin veto yetkisinin, çok taraflı mekanizmaların devlet merkezli çatışmaların artmasını önleyememesinin veya durduramamasının nedenlerinden biri olduğu konusunda uyardı.
Raporda, ortaya çıkan felç durumunun karar alma süreçlerini zayıflattığı, bu durumun da BM genel sekreterini, özellikle Afrika, Latin Amerika ve Karayipler ile Asya-Pasifik bölgesi için adil bir temsili garanti altına almak üzere üyeliğin genişletilmesini de içeren Güvenlik Konseyi reformları çağrısında bulunmaya yönelttiği ifade ediliyor.
'2026 Dünya Sosyal Raporu'nda, "Gitgide çok kutuplu hale gelen bir dünyada barış inşasının yükünün büyük kısmını taşımalarına rağmen tüm bu seslerin yeterince temsil edilmediği" belirtiliyor.