Endonezya, Türkiye, Katar ve Pakistan ile imzaladığı yeni çok uluslu savunma paktı sayesinde kritik savunma teknolojisi, yatırımlar ve ihracat fırsatları elde edebilir; ancak analistler paktın başarısının, üst düzey hedeflerin somut projelere dönüştürülmesine bağlı olduğu konusunda uyarıyor.
Dört Müslüman çoğunluklu ülke, Çarşamba günü Doha'da Badr Mutabakat Muhtırası'nı imzaladı. Anlaşma; ortak araştırma ve geliştirme, eğitim değişimleri ve endüstriyel yetenek geliştirme alanlarında savunma "iş birliği ve entegrasyonu" için bir çerçeve çiziyor.
Türkiye Savunma Sanayii Başkanlığı Başkanı Haluk Görgün geçen hafta yaptığı açıklamada, “Badr Mutabakat Muhtırası'nın; Katar, Pakistan, Endonezya ve Türkiye'nin birbirini tamamlayan kabiliyetlerini somut projelere dönüştürmeye katkı sağlayacağına inanıyoruz” dedi.
Endonezya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Vahd Nabyl Achmad Mulachela Perşembe günü gazetecilere yaptığı açıklamada, Jakarta'nın modernleşme hedeflerini "destekleyecek nitelik ve uyumluluğa sahip" ülkelerle ortaklık kurmasıyla paktın yerli üretim kabiliyetlerini artıracağını söyledi. Mulachela, anlaşmanın Endonezya'nın savunma ortaklıklarını çeşitlendirme yönündeki daha geniş çabalarıyla uyumlu olduğunu da sözlerine ekledi.
Analistler Badr anlaşmasını ani bir değişimden ziyade mantıklı bir sonraki adım olarak değerlendiriyor ve halihazırda ikili savunma programları bulunan ortaklar arasındaki bağları resmileştirdiğini belirtiyor.
Aberystwyth Üniversitesi'nden uluslararası ilişkiler araştırmacısı Ahmad Rizky Mardhatillah Umar, “Badr aracılığıyla Endonezya, Orta Doğu'daki ülkelerle silahlara ve diğer yeni savunma anlaşmalarına erişim sağlamak için nüfuz kazanarak fayda sağlıyor” dedi ve Endonezya'nın ayrıca “özellikle Pakistan ve Türkiye ile teknoloji transferinden” kazançlı çıkacağını ekledi.
Cakarta merkezli Ekonomi ve Hukuk Çalışmaları Merkezi Endonezya-Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölümü direktörü Muhammad Zulfikar Rahmat, somut faydaların teknoloji, sermaye ve pazar genişlemesi olmak üzere üç ana alanda toplandığını söyledi.
Muhammad, “Teknoloji ve know-how [bilgi birikimi] çoğunlukla Türkiye'den gelecek. İkinci fayda fonlama, çünkü Katar yatırım yapabilir ve satın alabilir. Üçüncü fayda ise Pindad, PAL ve Dirgantara Indonesia gibi savunma şirketlerimiz için daha büyük bir pazar” dedi.
Cakarta'nın Ankara ile halihazırda donanım anlaşmaları bulunuyor. 2019 yılında devlet silah tedarikçisi Pindad, Türk üretici FNSS ile 18 adet Kaplan MT orta ağırlıkta tankın ortak üretimi için bir anlaşma imzalamış ve bu tanklar 2024 yılında tamamlanmıştı. Cakarta ayrıca geçtiğimiz yıl, 10 milyar doların üzerinde olduğu tahmin edilen bir anlaşmayla Türk yapımı 48 adet beşinci nesil Kaan savaş uçağı satın almak üzere bir anlaşma imzaladı.
Katar sermayesi şimdiden Endonezya'nın savunma sanayilerine akıyor. Ocak ayında Katar Savunma Bakanlığı'na ait bir yatırım kolu olan Barzan Holdings, ordunun kara ve deniz sistemlerini modernize etmek için Endonezli şirket Republikorp ile 2.3 milyar dolarlık bir ortak girişim imzaladı.
Republikorp başkanı Norman Joesoef Cumartesi günü yaptığı açıklamada, girişimin “Badr girişimi çerçevesinde savunma sanayii iş birliğini geliştirmek için bir endüstriyel ortaklık örneği” olduğunu söyledi.
Devlet haber ajansı Antara'nın aktardığına göre, Doha'daki imza törenine katılan Joesoef, “Bu iş birliği, savunma sanayiinin kabiliyetlerini güçlendirmek ve daha dirençli bir tedarik zinciri oluşturmak için ortak üretim, araştırma ve geliştirme, teknoloji transferi ve teknik eğitim fırsatlarının önünü açıyor” dedi.
İslamabad ile iş birliği de ivme kazanıyor.