John Healey’in bu haftaki ilk bütçesinde, Andy Burnham’ın neoliberalizmi sona erdirme taahhüdünü hayata geçirecek ekonomi politikasının ne olduğuna dair nihayet bir fikir sahibi olacağız. Yoksa olamayacak mıyız? Sermaye kazançları vergisinin gelir vergisiyle eşitlenmesi mi? Raf dışı bırakıldı. 10 milyon sterlinden fazla servete sahip olanlara yönelik gerçek bir servet vergisi mi? Masadan kalktı. Bankacılık ek vergisindeki artış bile, Muhafazakarların bunu 2023'te düşürmesinden önceki seviyesine getirmekten ibaret. Cadde üzerindeki dükkanları destekleme, finansal yerelleştirme ve uzun vadeli yatırımlara dair taslak politikalar için umut besleyebiliriz, ancak havalarda hâlâ bir 'damlacık ekonomisi' (trickle-down) kokusu var.
Yapılan anketler, İngiliz halkının süper zenginlere yönelik servet vergilerini ezici bir çoğunlukla desteklediğini gösteriyor; bunlara Reform Partisi'ne yakın seçmenlerin beşte üçü de dahil. Birleşik Krallık'taki en zengin 50 ailenin ülkedeki nüfusun yarısından daha fazla servete sahip olduğu gerçeğiyle şekillenen servet eşitsizliğinin ekonomimizi zayıflattığını, toplumsal dokumuzu aşındırdığını ve demokrasimizi altüst ettiğini biliyoruz. Daha geçen yıl, dönemin Greater Manchester belediye başkanı olan Burnham, “emeği aşırı vergilendirdiğimizi ve serveti az vergilendirdiğimizi” açıkça kabul etmişti. Peki o zaman ortada tam olarak ne dönüyor?
Bu paradoksu çözmek için Tax Justice UK’deki ekibimiz, Strathclyde Üniversitesi’nden araştırmacılarla güçlerini birleştirerek doğrudan kaynağa gitti. Keir Starmer’ın başbakan olduğu dönemde, Şubat ve Temmuz 2026 arasında Westminster, Holyrood ve Senedd’de görev yapan 30 siyasetçiyle mülakat yaptık. Özellikle hükümetteki parti olması ve süper zenginlerden daha yüksek vergi alınmasına doğal olarak daha yatkın olması beklenen Westminster’daki İşçi Partisi’nin her bir kanadıyla konuştuğumuzdan emin olduk; çünkü bu partinin görüşleri kaçınılmaz olarak daha fazla ilgi görmektedir. Bulgular, Britanya siyasetinin gizli mekanizmalarına nadir bir pencere aralıyor. Aşırı servetin vergilendirilmesinin önündeki engelin, derinden kök salmış bir siyasi korku, ekonomik belirsizlik, kurumsal ele geçirme ve parlamenter öz koruma modeli olduğunu öne sürüyorlar. Her ne kadar bu mülakatlar eski liderlik döneminde gerçekleşmiş olsa da, sonrasında milletvekilleriyle yaptığımız konuşmalar, Burnham servet üzerinden alınacak daha yüksek vergileri taahhüt etmediği sürece aynı engellerin varlığını sürdürdüğünü gösteriyor.
Sorun parlamentoda başlamıyor. Yeşil koltuklardan çok uzakta, serveti vergilendirmenin istenmeyen bir durum gibi görünmesini sağlamak için düşmanca bir iklim özenle kultive ediliyor. Milyarderlerin sahip olduğu bir medya aparatı, sıradan ev sahiplerini acımasızca korku hikayeleriyle manipüle ederek, bir “servet vergisi”nin denizaşırı varlıkları ve milyonlarca sterlinlik mülkleri değil de kendi mütevazı aile evlerini hedef aldığına inandırıyor. Medya organları sürekli olarak milyarderlerin yeni vergiler yüzünden Britanya'yı terk ettiğini –aslında on yıl önce ayrılmış olanlar bile dahil– pompalamakta ve ciddi kusurları olan bir rapordan alınan “milyoner uçuşu” rakamlarını öne sürmektedir. Bunların doğru olup olmaması önemli değil; bu anlatılar parlamenterlerin kalp ve zihinlerine başarıyla sızıyor.
Milletvekilleri bu olasılığı, halkın bunu asla kabul etmeyeceğini varsaydıkları, basın tepkisiyle karşılaşmak istemedikleri ya da politika tasarımının her bir mikro detayını ve olası etkilerini kapsayan daha güçlü ampirik kanıtlar aradıkları için bir kenara koysunlar; bu medya arka planı, siyasilerin daha yüksek servet vergileri için savaşma konusundaki özgüvenini doğrudan zayıflatmaktadır. Kanıt talepleri elbette makul – ancak bu tür bir incelemenin savunma harcamalarına veya yapay zekaya uygulandığını çok nadir görüyoruz.
Ardından elit paranın doğrudan etkisi geliyor. Th