Dört pilotun ölümüne yol açan iki Filipinler Hava Kuvvetleri eğitim uçağının çarpışması, kurumun eğitim, bakım ve emniyet sistemlerinin, Manila yönetiminin daha gelişmiş muharip uçaklar edinme hedefleriyle aynı hızda ilerleyip ilerleyemeyeceği konusunda soru işaretleri yarattı.
Manila'nın güneyindeki Batangas eyaletine bağlı Lipa City'deki Fernando Hava Üssü'nde cuma günü bir selamlama uçuşu (fly-by) provası sırasında meydana gelen kaza, Hava Kuvvetleri'nin yaşlanan filosu, pilot eğitimi, bakım pratikleri ve operasyonel emniyetinin kapsamlı bir şekilde gözden geçirilmesi yönündeki çağrıları yeniden alevlendirdi.
Hava Kuvvetleri, ihtiyati bir emniyet tedbiri olarak tüm SF-260 tipi uçakları geçici olarak uçuşlardan men etti.
Savunma Bakanı Gilberto Teodoro Jnr, Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jnr'ın talimatı doğrultusunda olayla ilgili soruşturma çağrısında bulunarak bunun 2023'ten bu yana üçüncü benzer olay olduğuna dikkat çekti ve bunun sistemik bir sorunun işareti olabileceğini belirtti.
Teodoro, müfettişlerin bakım kayıtlarını inceleyeceğini, kurtarılabilir uçak parçalarını koruma altına alacağını, pilotların geçmiş performanslarını gözden geçireceğini ve eğer örnek kalmışsa toksikoloji testleri gerçekleştireceğini ifade etti.
Bu kaza, aynı uçak tipini içeren ölümcül kazalar serisinin en sonuncusu oldu. Mayıs ayında Benguet'te meydana gelen bir SF-260 kazasında iki pilot hayatını kaybederken, 2023 yılında Bataan'daki bir başka kazada da iki havacı yaşamını yitirmişti.
Açılan Makas
Kazalar, uzmanların Filipinler'in hava kuvvetlerini modernize etme hedefleri ile bu dönüşümü uzun vadede sürdürme kapasitesi arasında giderek açılan bir makas olarak nitelendirdiği durumu gözler önüne serdi.
Manila, 2013 yılında askeri modernizasyon programını başlatmasından bu yana, yıllar süren yetersiz yatırımlar nedeniyle aşınan kabiliyetlerini yeniden inşa etmeye çalışmış; daha gelişmiş uçaklar, helikopterler, nakliye uçakları ve hava savunma sistemleri tedarik etmiştir.
2024 yılında Marcos, Re-Horizon 3 olarak bilinen ve takip eden on yıl içinde yaklaşık 35 milyar dolarlık harcama öngören programın revize edilmiş bir aşamasını onayladı.
Bu çaba, her ne kadar henüz imzalanmış bir sözleşme olmasa da Güney Kore yapımı KF-21'in de adaylar arasında yer aldığı daha gelişmiş savaş uçakları tedarik etme planlarını içeriyor. Marcos, bu daha geniş çaplı hamleyi, kendi kendine yeterli bir savunma duruşuna doğru bir adım ve dış tedarikçilere olan bağımlılığın azaltılması olarak sundu.
Ancak yeni uçaklar edinmek mücadelenin yalnızca bir kısmı. Manila'daki Arellano Üniversitesi'nden savunma analisti ve misafir yardımcı profesör Justin Kyle Malarayap, hava kuvvetlerinin daha sofistike kabiliyetleri bünyesine katarken aynı zamanda pilotları eğitebilmesini ve filosunun bakımını yapabilmesini de garanti etmesi gerektiğini söyledi.
Malarayap, bunun, ordunun F-5A/B jetlerini tanıttığında yaptığı gibi, pilot eğitiminin filo ile birlikte yükseltilmesi anlamına geldiğini belirtti. Malarayap, "Filipinler'in KF-21, F-16 C/D Block 72 veya Gripen tedarik etmesi durumunda da durum böyle olacaktır, zira bu paketlerin çoğu halihazırda pilot yeniden eğitimi ve bakım hatlarını içermektedir" dedi.
Ancak Malarayap, SF-260'ların "sınırlarının ötesine itildiğine" dikkati çekerek, bu uçağın varyantlarının bir eğitim uçağı olarak asıl rolünün ötesinde isyanla mücadele görevlerinde de kullanıldığını kaydetti.
Bütçe kısıtlamalarının hava kuvvetlerini defalarca uçakları amaçlanan rollerin dışındaki görevlerde kullanmaya zorladığını, bunun da yıpranmayı hızlandırdığını, bakım taleplerini artırdığını ve operasyonlar için kullanılabilir uçak sayısını azalttığını söyledi. Malarayap, savunma bütçesindeki rakip taleplerin de daha yeni uçak alımlarını geciktirdiğini ve pilot eğitimini kısıtladığını sözlerine ekledi.
Paris Dauphine Üniversitesi'nde jeopolitik profesörü olan Arnaud Leveau ise Filipinler'in eğitim altyapısının bazı güneydoğu Asya