İtalyan dijitalleşmesi, alışılageldiği üzere anlatılandan daha az geride kalmış durumda. Veriler, Pnrr yatırımlarının desteklemeye katkı sağladığı ilerlemeleri ve güçlü yönleri ortaya koyuyor. Bununla birlikte, vatandaşların becerilerinde ve kamu hizmetlerinin dijitalleşmesinde yaşanan gecikmeler sürmektedir. Şimdiyse asıl meydan okuma; gerçekleştirilen altyapıları daha yüksek verimliliğe, daha iyi hizmetlere ve büyüme fırsatlarına dönüştürmektir. Ayrıca, potansiyelini işletmeler ile idareler için üretkenliğe çevirebilecek bir vizyonla yapay zekayı benimsemektir. Dijital rekabetin belirleyici bir kısmı, teknolojileri değer yaratmak için kullanma becerisi üzerinden oynanacaktır. Ve bu meydan okuma bütün Avrupa'yı ilgilendirmektedir.
İtalyan dijitalleşmesi Avrupa Komisyonu, 2030 yılına kadar ulaşılacak dijitalleşme hedeflerini belirlemiş olup üye devletlerin ilerlemelerini her yıl ölçmektedir. Son göstergelerin derlenmesinde İtalya, 27 ülke arasında yirminci sırada yer almakta ve bir önceki yıla göre dört sıra birden yükselmektedir. İtalyan tablosu aslında homojen olmayan bir görünüm sergilemektedir. Bazı göstergelerde ülke, kayda değer ilerlemeler kaydetmiştir. Örneğin dijital altyapılarda on üçüncü, işletmelerin dijital dönüşümünde ise on ikinciyiz. Bu sonuçları destekleyen unsurlar arasında, ülke genelindeki 5G kapsamının genişletilmesi ile İtalyan KOBİ'lerinin %78'ini (Avrupa ortalaması ise %63'tür) kapsayan bulut bilişim, veri analitiği ve yapay zeka yatırımları yer almaktadır.
Diğer alanlarda ise gecikmeler varlığını korumaktadır. Dijital becerilerde yirmi üçüncü sıraya, kamu hizmetlerinin dijitalleşmesinde ise yirmi dördüncü sıraya geriliyoruz. Bu sonuçlarda ülkenin demografik yapısı ile Pnrr yatırımlarının hizmetlerde fiili iyileşmelere dönüşmesi için gereken süreler etkili olmaktadır. Bununla birlikte, en zayıf alanlarda bile toparlanma sinyalleri ortaya çıkmaktadır. Bugün İtalyanların %89'u düzenli olarak internet kullanırken bu oran Avrupa ortalamasında %93'tür. Temel dijital becerilere sahip vatandaşların oranı ise %45'ten %54'e yükselerek %60'lık Avrupa seviyesine yaklaşmaktadır.
Kamu yönetiminde Pnrr, dijital altyapıların inşasına bir ivme kazandırmıştır. pagoPA dahil kamu platformlarına yönelik 2,4 milyar euro; bilgi sistemlerinin birlikte çalışabilirliğine 600 milyon eurodan fazla; kurumların veri ve uygulamalarının buluta taşınmasına ise yaklaşık 2 milyar euro yatırım yaptık. Bunlar, daha basit ve entegre hizmetler inşa etmenin; süreleri, bürokratik işlemleri ve aynı bilgilerin tekrar talep edilmesini azaltma kapasitesine sahip olan temellerdir. Bu temellerin değer üretebilmesi için yatırımlara süreklilik kazandırılması gerekmektedir. Gerçekleştirilen yapıların yönetilmesi, güncellenmesi ve güvenliğe alınması için kaynakların yanı sıra kurumların işleyişini yeniden ele almak adına yetkinliklere ve örgütsel kapasitelere de ihtiyaç vardır. Bir süreci basitleştirmeden dijitalleştirmek, kağıt üzerindeki verimsizlikleri ekrana taşımak riskini doğurur.
Kuzey ile Güney arasında ve büyük ile küçük idareler arasında güçlü uçurumlar da devam etmektedir. Bunları kapatmak, dijitalin ekonomik ve sosyal eşitsizlikleri azaltmaya katkı sağlamasının bir koşuludur. Aksi takdirde, daha iyi donanıma sahip kurumlar hızlanırken, daha kırılgan olanlar daha da fazla gecikme biriktirme riskiyle karşı karşıya kalacaktır.
Yapay zeka devrimi Yapay zeka da tam bu zeminde devreye girmektedir. Kaydedilen ilerlemeleri pekiştirebilecek, ancak aynı zamanda bunu benimsemeyi bilenler ile bunu yapacak kaynaklara sahip olmayanlar arasındaki mesafeleri de artırabilecek endüstriyel boyutta bir dönüşümdür. Due c