Sevinç gösterilerinin ardından, çıkarılacak dersleri öğrenmek hayati önem taşıyacak. Sağa kayış ne kaçınılmaz ne de geri döndürülemez bir durum, ancak ilericiler bir an bile rehavete kapılamaz.
İmkansız olan gerçekleşti. Başkan Luiz Inácio Lula da Silva, Brezilya'daki seçimlerin ikinci turunda Pazar günü dördüncü dönemini kazandı ve Flávio Bolsonaro'nun ilk turdaki liderliğini tarihi bir geri dönüşle tersine çevirdi. Şimdiye kadar hiçbir aday ilk turu kaybedip ikinci turu kazanamamıştı. Taban örgütlenmesi ve sosyal refah politikaları, yarışı Brezilya demokrasisi üzerine bir referanduma dönüştürmeye yardımcı oldu ve seçmenleri, 2022'deki yenilgisinin ardından darbe planladığı için hapse atılan babası Jair Bolsonaro'nun mirasını yeniden canlandırmaya çalışan bir adaya karşı birleştirdi. Lula'nın zaferi, demokrasiyi savunmanın yükselen sağa karşı hala güçlü bir seçim argümanı olabileceğini gösteriyor.
Sol oyların çoğunu zaten konsolide etmiş olan Lula'nın, ilk turdaki yenilgisinden sonra diğer adayların destekçilerini çekmek için sınırlı alanı vardı. En iyi şansı, sandığa gitmeyenleri harekete geçirmek ve işçi sınıfı seçmenleriyle yeniden bağ kurmaktı. İşçi Partisi, destekçilerine ulaşmak için sosyal medya fenomenlerini ve mesajlaşma ağlarını kullanarak taban ve dijital kampanyalarını yoğunlaştırdı. İkinci turda yaklaşık 3 milyon daha fazla Brezilyalı oy kullandı ve Lula, özellikle büyük şehirlerde ve kuzeydoğudaki kalelerinde ülke genelinde zemin kazandı. Ayrıca, yoksulluğu ve eşitsizliği azaltma geçmişinden ve 2003 yılında başlattığı dönüm noktası niteliğindeki refah programı Bolsa Família kapsamındaki yardımları artırmasından yararlanarak seçmenlerin acil ekonomik kaygılarına hitap etti. Lula, seçimi sosyal kazanımları ve demokratik kurumları korumak ile rakibinin kendisini Donald Trump ile hizalayarak Brezilya'nın egemenliğini tehlikeye atacağı uyarısıyla Bolsonaro ailesinin her ikisine yönelik saldırılarına geri dönmek arasında bir tercih olarak çerçeveledi.
Bunun etkileri Brezilya'nın çok ötesine uzanıyor. Lula'nın zaferi bölgesel bir eğilimi kesintiye uğratıyor: Latin Amerika'da son 18 ayda yedi başkanlık seçimini sağcı adaylar kazandı. Yirmi yıl önce Lula, Latin Amerika'nın bölge siyasetini yeniden şekillendiren ve Washington'dan daha fazla özerklik arayan bir dizi sol hükümetten oluşan 'pembe dalga'sının liderleri arasındaydı. Bugün ise, benzer bir müttefik koalisyonu olmaksızın, zıt yönde hareket eden yeni bir bölgesel dalgaya karşı direnmeye çalışıyor.
Lula'nın zaferi memnuniyet verici, ancak Flávio Bolsonaro'nun geçerli oyların %48'inden fazlasını aldığını ve giderek sağa kayan bir kongrede önemli bir temsile sahip bir hareketin kalıcı gücünü gösterdiğini unutmamalıyız. Güvenlik ve ekonomi konusundaki önerileri, Lula'yı geleneksel olarak destekleyen işçi sınıfı Brezilyalılar da dahil olmak üzere, yüksek yaşam maliyetlerinden hüsrana uğrayan seçmenlere hitap etti. Bu durum, kıta genelinde otoriter eğilimli sağcı adayların başarısını yansıtıyor. Suç, ekonomik güvensizlik ve yerleşik siyasi partilere duyulan hayal kırıklığı, daha sert güvenlik politikaları vaat eden ve ilerici sosyal gündemlere saldıran yeni bir sağı harekete geçirdi. El Salvador'da Nayib Bukele'den, Arjantin'de Javier Milei'ye ve Kolombiya'da Abelardo de la Espriella'nın yakın zamandaki seçimine kadar.
Ortaya çıkan sağcı ittifak, birçok yönden pembe dalganın ayna görüntüsüdür ve Trump ile onun ABD'nin yarımküre üzerindeki hakimiyetini yeniden tesis etme hırslarıyla yakın bir uyum içinde gelişmektedir. İlişki karşılıklı olarak güçlendiricidir: iç hoşnutsuzluk yoluyla zemin kazanan sağcı liderler güçlerini pekiştirmek için Washington'a bakarken, ABD de...