Sosyal medya platformları bir zamanlar haberler ve kültür için açık alanlardı. Bugün ise bağımsız seslerin sistematik olarak susturulduğu savaş alanları haline geldiler. Etiyopya'da durum, rutin içerik denetiminin çok ötesine geçerek tırmandı. Amhara medya kuruluşlarını, siyasi haberleri ve en alarm verici şekilde masum kültürel içerikleri hedef alan koordine bir dijital ablukana şahit oluyoruz. TikTok gibi platformlar artık hiçbir siyasi bağı olmayan geleneksel şarkıları, kültürel kıyafetleri ve günlük hesapları tasfiye ediyor. Bu durum, standart sansürün ötesine geçerek uzmanların “dijital kültürel soykırım” olarak adlandırdığı boyuta ulaşıyor. Yalnızca son birkaç gün içinde 700'den fazla Amhara ile bağlantılı TikTok hesabı yasaklandı.
Bu dijital saldırının ciddiyetini anlamak için Fano'nun gerçekte neyi temsil ettiğine bakmak gerekir. Fano bir suç değildir; Amhara kültürünün, değerlerinin ve kimliğinin nihai vücut bulmuş halidir. “Fano” kelimesi Amhara halkıyla derin bir bağa sahiptir. Vatandaşlarının kanı ve teriyle inşa edilmiş bir ulusa dokunmuş gururlu bir Etiyopya adıdır. Etiyopya geleneğinde Fano; cesareti, sarsılmaz bağlılığı ve ulusal özgürlük için yapılan nihai fedakarlığı ile kutlanır. Fano ezgileri, savaş çığlıkları ve yas şiirleri Etiyopya folklorunda derin bir yere sahiptir. Tarihsel olarak Fano, İtalyan işgali sırasında ulusal sınırları savunmuş ve zamansız melodilere ilham vermiştir. Bugün ise tabandan gelen direnişin, çevre korumanın ve ulusal egemenliğin nesiller boyu aktarılan bir geleneğini temsil etmektedir.
Dahası, Fano kapsayıcı bir kavramdır. Cinsiyet, yaş veya inanç ayrımı gözetmez. Genç veya yaşlı, Hristiyan veya Müslüman olsun, her Amhara bir Fano'dur. Barış zamanlarında Fanolar günlük yaşamlarını sürdürürler: Çiftçi tarım yapar, rahip inancını yönetir ve tüccar ticaret yapar. Ancak bir düşman ülkeyi tehdit ettiğinde, bayrağı kirlettiğinde veya Amhara'yı etnik imha için hedef aldığında, vatandaşlar harekete geçer. Özel bir eğitim veya devlet donanımı beklemezler. Kendi silahları ve malzemeleriyle öne atılırlar. Fano'nun özü budur.
Bu zengin mirasa rağmen, baskı büyük platformlarda sert bir şekilde kendini hissettiriyor. YouTube'da etkili bağımsız kanallar bölge haberlerini ve araştırmacı raporlarını ele alıyor. Mereja TV, Ethio 251 Media, Ethio Fact, The Amhara ve Dere News gibi yayın organları artık aralıksız askıya almalar ve ihtarlarla karşı karşıya. Bu arada TikTok, “Fano” anahtar kelimesine, ilgili hashtag'lere ve savaş çığlıklarına yönelik kapsamlı yasaklar uyguladı. Ancak bu çember burada bitmiyor. Orijinal Amhara halk müziği, geleneksel çalgılar ve kültürel miras paylaşan sıradan vatandaşlar, hesaplarının uyarı yapılmaksızın silindiğini görüyor.
Bu sırada, TikTok ve benzeri platformlardaki dijital baskı daha karanlık bir boyuta evrildi. TikTok “Fano” anahtar kelimesine ve ilgili hashtag'lere yasaklar getirirken, hedef gözetmeyen bu operasyon siyasetin çok ötesine geçiyor. Yalnızca Amhara kültürel kıyafetlerini ve miras değerlerini tanıtmaya adamış hesaplar sistematik olarak yasaklanıyor. Orijinal halk şarkıları zorla kaldırılıyor. Geleneksel ve dini festivallerin dijital arşivleri internetten siliniyor. Bu koordine tasfiye, içerik bastırmanın ötesine geçiyor. Bu, topluma travma yaşatmayı amaçlayan kasıtlı bir taktik. Genç nesilde korku, utanç ve tereddüt uyandırarak onların kültürel kimliklerini çevrim içi olarak ifade etmeden önce iki kez düşünmelerine neden oluyor.
Bu otomatik yasakların arkasında, Etiyopya içinden yönetilen daha karanlık, organize bir çaba yatıyor. Abiy Ahmed yönetimi bir baskı modeli oluşturmuştur.