Bir Malezya kralı, milyonlarca Müslümanın ülkedeki tasarruflarının emanet edildiği bir kurumda siyasi nüfuz kaygılarını körükleyen; bir devlet kurtarması, eski yetkililer hakkında açılan ceza davaları ve yarım yamalak reformların gölgesindeki bir hac fonunun kötü yönetilmesi konusunda hesap verilmesini talep etti.
Tabung Haji, 9,8 milyondan fazla mudinin tasarruflarını tutuyor ve Malezyalı Müslümanların, yolculuğa gücü yetenler için dini bir yükümlülük olan Mekke hac ibadetini finanse etmelerine ve gerçekleştirmelerine yardımcı oluyor.
Fonun yönetimini ve 2014 ile 2020 yılları arasındaki operasyonlarını inceleyen 29 Temmuz'da yayınlanan bir kraliyet soruşturma komisyonu raporuna göre, mali sorunları 2018'de devlet müdahalesini zorunlu kıldı.
Selangor Sultanı Şerefeddin İdris Şah, devlet haber ajansı Bernama tarafından Pazar günü yayınlanan ve tahttaki 25. yılını kutlayan bir röportajda, fonun kötü yönetilmesinden duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi.
“Aynı şekilde, dini amaçlar için ayrılmış fonların yönetilmesinde de hesap verilebilirlik ve sorumluluk olmalıdır” dedi ve bu ilkeyi tüm inançların ibadethanelerine ve yetimhanelerine de teşmil etti.
Kral, Müslümanların hac ibadeti için tasarruf etmelerine yardımcı olmak amacıyla kurulan bir kurumda bu tür suistimallerin yaşanmaması gerektiğini belirtirken, ayrı bir uyarıda bulunarak siyasetçileri ırk ve dini istismar etmekten veya kraliyeti siyasi anlaşmazlıkların içine çekmekten kaçınmaya çağırdı.
Aşırı ve verimsiz siyaset yapma çabalarına yönelik açıklamasında halkın Malayca adı olan rakyat kelimesini kullanarak, "Halk gibi ben de bıktım usandım" dedi. "Siyaset asla ırksal uyumun veya dini anlayışın pahasına olmamalıdır."
Soruşturma, kar dağılımları ve hac ücretleri üzerindeki siyasi nüfuzu, geniş bakanlık yetkilerini ve fonun iştiraklerini içeren çıkar çatışmalarını tespit etti.
Tabung Haji'ye göre, hükümetin 2018'deki kurtarma operasyonu, fonun açığını kapatmak için devlet arazisine ait bir şirketin 9,7 milyar ringgit (2,38 milyar dolar) değerindeki sorunlu varlıkları 19,9 milyar ringgite satın almasını içeriyordu. Kurum o zamandan beri, yıll süren iyileştirme çabalarının ardından mali durumunun önemli ölçüde daha güçlü olduğunu savunuyor.
Eski dini işler bakanı Jamil Khir Baharom, 14 Eylül'de 2015 ile 2017 yılları arasında Suudi gayrimenkul şirketi Al-Rawda'ya fonun 860,3 milyon ringgit elden çıkarmasına dürüst olmayan bir şekilde neden olmakla ilgili üç suçlamayı reddetti.
Kendisi, görev süresi boyunca alınan kararların yönetim kurulu tavsiyelerine ve belirlenen prosedürlere uyularak alındığını savundu.
Eski başkan Abdul Azeez Abdul Rahim de 9 Eylül'de, bir şirket başkanlığı elde etmek için konumunu kötüye kullanmak ve 193,5 milyon ringgitlik önerilen bir yatırımın onayını etkilemekle ilgili suçlamaları reddetti.
İktidar milletvekili Shahelmey Yahya, 11 Ağustos'taki özel bir parlamento oturumunda, bakanın Tabung Haji'ye genel talimatlar verme yetkisinin kaldırılmasını talep etti.
Bernama'nın aktardığına göre, meclise hitaben yaptığı konuşmada, "Siyasi nüfuz karar alma sürecine karıştırıldığında bir kurum mükemmelliğe ulaşamaz" dedi.
Dini İşler Bakanı Zulkifli Hasan, 8 Ekim'de parlamentoya yaptığı yazılı yanıtında, Tabung Haji'nin kendisine atanan 17 soruşturma tavsiyesinden 13'ünü uyguladığını belirtti. Kalan dört tavsiye ise fonun tabi olduğu kanunda yapılacak değişiklikler ile merkez bankası ve Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yapılacak denetimleri içeriyordu.
Transparency International Malezya başkanı Raymon Ram, henüz hayata geçirilmeyen reformların, ciddi mali veya yönetsel sorunların keşfedilmesi durumunda kimin müdahale etme yetkisine ve sorumluluğuna sahip olacağını belirleyeceğini söyledi.