Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol akışı savaş öncesi seviyelere yakın bir noktaya geri döndü. Peki, fiyatlar neden yeniden altı ayın zirvesine tırmandı?
Geçtiğimiz ay varil fiyatı 100 ABD dolarının altında işlem gördükten sonra, geçen hafta 117 doların hemen altına yükseldi. Vadeli işlem piyasasındaki fiyatlandırmalar, petrolün gelecek yılın büyük bölümünde 100 doların üzerinde kalabileceğine işaret ediyor.
Bu durum, Orta Doğu'dan yapılan sevkiyatların savaş öncesi seviyelere yaklaşmasına rağmen gerçekleşiyor; zira ABD donanması tarafından boğazdan geçişi sağlanan tankerlerin hacmi ve güvenli geçiş için İran'a ücret ödediği anlaşılan bazı tankerlerin sayısı yeniden artış gösterdi.
Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz'e uzanan boru hattındaki akışlar da, Husi saldırılarına rağmen toparlanma gösterdi.
Akışlar, İran'ın boğazdaki gemilere yönelik saldırılarının artmasına ve Husilerin Suudi altyapısına, petrol sahalarına ve Riyad'daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı'na yönelik saldırılarına rağmen devam ediyor.
Geçtiğimiz hafta Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi (UKMTO), boğazda 11 doğrulanmış saldırı bildirdi; ancak UKMTO'nun hedef alınan gemilerin çoğunun saldırıları rapor etmediğini belirtmesi göz önüne alındığında, gerçek sayının muhtemelen daha yüksek olduğu düşünülüyor. Diğer yetkililer ise bu ay şu ana kadar en az 28 olay yaşandığını iddia ediyor.
Eğer petrol akışı devam ediyorsa, fiyatlar neden yeniden yükselişe geçti?
Bunun bir açıklaması, küresel pazara daha fazla petrol ulaşıyor olsa da, bu petrolü oraya ulaştırmanın maliyetinin patlama yapmış olması olabilir.
Boğazdan petrol taşımak için bir tanker kiralamanın maliyeti savaş öncesine göre yaklaşık 12 kat, kargonun sigorta maliyeti ise üç katından fazla artmış durumda.
Gemi kaptanlarına, saldırıya uğrama riskini göze almaları için teşvik olarak savaş öncesi maaşlarının neredeyse altı katı ödeniyor; ayrıca on binlerce dolarlık ikramiyeler veriliyor ve mürettebatın maaşları da savaş öncesine göre iki veya üç katına çıkmış durumda.
Petrolün boğazdan çıkarılma biçimi – gemilerin boğazdan girip çıkması ve kargolarını boğazın dışında bekleyen diğer gemilere aktarması – maliyeti ve süreyi artırıyor; bu durum gemi değil, Orta Doğu ticaretine bağlanan fazladan gemiler nedeniyle küresel bir tanker kapasitesi sıkıntısı yaratıyor.
Fiyatlardaki artışın diğer boyutu ise Donald Trump.
Trump, ABD ara seçimleri öncesinde petrol fiyatlarını ve dolayısıyla ABD'deki benzin ve motorin fiyatlarını düşürmek umuduyla Temmuz ayı sonlarında İran'a saldırmayı bıraktı.
O tarihten bu yana, G7'yi stratejik dizel rezervlerini serbest bırakmaya ikna etmek, ABD'de normalde arazi kullanımı için ayrılan vergisiz dizelin kamu yollarında kullanılmasına izin vermek ve tartışmalı bir şekilde (muhtemelen yasa dışı olarak) Rusya'ya yönelik yaptırımları kaldırıp Rus dizelini ABD'ye ithal etmek için Vladimir Putin ile anlaşma yapmak gibi elinden gelen her şeyi yaptı.
Bu girişimlerin hiçbiri ABD içindeki benzin ve motorin fiyatlarını düşürmede somut bir etki yaratmadı; benzin fiyatları bir yıl öncesine göre hala yüzde 40, motorin fiyatları ise yaklaşık yüzde 74 daha yüksek ve Trump'ın anket sonuçları yeni diplere geriledi. Buna rağmen Trump, saldırı moratoryumunu sürdürdü.
Seçimlere bir haftadan biraz fazla bir süre kala, Trump'ın söylemi sertleşti. Perşembe günü gazetecilere verdiği demeçte, İran ile ilgili "bir şekilde ya da başka bir şekilde" "oldukça yakında" bir şeylerin olacağını söyledi.