Yapay zekâ hayatımızda giderek daha fazla yer kaplıyor. Yaklaşık on yıl önce dijital asistanlar aracılığıyla akıllı telefonlarımıza girdiğinde sadece uzmanların ilgilendiği bir konuyken, bugün politik, ekonomik ve güvenlik boyutlarındaki etkileri ve kurumların henüz parçalı kalan tepkileri nedeniyle kamusal tartışmaların merkezinde yer alıyor. Kalıcı olması mukadder bir teknoloji olduğundan, heyecan veya korkunun ötesine geçerek nasıl çalıştığını ve nasıl çalışması gerektiğini anlamaya çalışmak son derece yerindedir.
Corriere della Sera gazetesinde yaklaşık on yıldır dijital evrimleri ve bu evrimlerin toplumumuz üzerindeki etkilerini takip eden, 1983 doğumlu müdür yardımcısı Martina Pennisi'nin kitabının ana fikri de bu eksene dayanıyor. Pennisi'nin kaleme aldığı eser, Anthropic, OpenAI, Meta, Google ve XAI gibi devlerin yer aldığı ve son haftalarda doruğa çıkan tartışmaları derinlemesine kavramanın temel taşları olan; yapay zekânın ne olduğu ve onu kimin kontrol ettiği gibi temel konulardan başlayarak bu büyük meseleyi sıraya koyan bir araç çantası niteliğindedir.
Alan Turing'den araştırma laboratuvarlarına, Silikon Vadisi devlerinden Çin'e, çip savaşlarından küresel düzenleyici meydan okumalara kadar kitap, 2022'de ChatGPT'nin piyasaya sürülmesiyle başlayan ve bir chatbot "uzay istilasına" yol açan "konuşmasal yapay zekânın büyük yanılsamasına" geniş yer ayırıyor. Kullanıcıların soru sormak için kullandığı beyaz çubuk, arama motorlarını ve sosyal medyayı geride bırakırken; bunun istatistiksel bir model değil, bizi anlama ve bilgi sahibi olma illüzyonu yarattığına dikkat çekiyor. Bu durum çalışma geleceğini değiştirerek en genç kitleler arasında bile endişe yaratırken -ABD üniversitelerinde teknoloji dünyasından bazı isimler yapay zekâ hakkında konuşurken yuhalanmıştır- doğruluk ve tarafsızlık gibi kritik konuları gündeme getirerek bilgi edinme biçimimizi de doğrudan etkiliyor.
Son olarak kitap; yapay zekânın nasıl kullanılacağı, neler yapabileceği ve neleri yapmamasının daha iyi olacağı, mahremiyet ve telif hakları ile Yapay Genel Zekâ (AGI) ve yapay zekâ ajanlarının ne olduğu konularına odaklanıyor. İkinci dalga yapay zekâ olarak nitelenen bu süreç, insan denetiminin giderek azaldığı, görevleri planlayıp yürütebilen otonom yazılımlara dayanıyor. Kitap ayrıca yapay zekâ kullanılırken akılda tutulması gereken on emri bir araya getiriyor.
Martina Pennisi kitaba yazdığı önsözde, "Bu kitap tam da buraya kadar olanları durdurmak ve ipleri ele almak için doğdu," diye açıklıyor ve ekliyor: "Arama motorları ve sosyal medyayla yaptığımız bazı hatalar bize hiçbir şey öğretmemiş gibi görünüyor; ancak ekran aracılığıyla gerçekleşen bu son devrime vereceğimiz ve halihazırda vermekte olduğumuz tepki hızı, 2008'de ilk iPhone uygulamalarına parmak uçlarımızla dokunduğumuz ilk zamankilerle aynı olamaz. Öğrenme, bilgilenme, ilişki kurma ve dilimizi değiştirme biçimimiz üzerindeki etkileri hakkında doğru soruları sormalıyız; özel hayatımızda ve işimizde bir bumeranga dönüşmesine izin vermeden bundan avantaj sağlamayı öğrenmeliyiz."