Birçok Batı Avrupa ülkesi, küresel petrol fiyatlarının hızla yükselmesiyle Avrupa genelindeki yaşam maliyeti krizinin kötüleşmesi üzerine, İran savaşının potansiyel olarak yeniden başlamasına karşı muhalefetini dile getirdi.
Başlangıçta ABD-İsrail'in İran bombardımanı karşısında sessiz kalan Almanya ve İngiltere gibi büyük güçler, küresel petrol arzını sekteye uğratan savaşı sona erdirmek için diplomasi çağrısında bulunarak görüşlerini açıkladılar.
Enerji arzındaki sürekli kesintiler, Avrupa'da kış yaklaşırken hane halkı maliyetlerini artırıyor ve son haftalarda Avrupa başkentlerini saran yaşam standartlarına yönelik protestoları körüklüyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Pazar günü Almanya'nın İran'a yönelik saldırılar konusundaki tutumunda tanımladığı bir değişikliğe dikkat çekti.
Bekayi, X platformundaki bir paylaşımında, Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in İsrail'in Haziran 2025 askeri harekatı sırasındaki "Bu, İsrail'in hepimiz için yaptığı kirli bir iştir" sözlerini hatırlattı.
Bu sözleri, Alman yetkililerin yeni saldırılara karşı son uyarıları ve gerilimin daha da tırmanmasını önleme çağrılarıyla karşılaştıran Bekayi, ardından Friedrich Schiller'in 'Orleanslı Bakire' eserinden aklın, delilik güçleri tarafından çaresizce uçuruma sürüklendiğini tasvir eden bir pasaj alıntıladı.
Uzmanlar, Bekayi'nin açıklamalarının, liderlerin ABD-İsrail'in İran savaşına verdikleri desteği giderek daha fazla sorguladığı Avrupa genelindeki daha geniş bir değişimi yansıttığını söylüyor.
Washington'ın yeni saldırılar için seçenekler hazırladığı bildirilirken, gerilimin daha da tırmanması Avrupa için ne anlama gelecek ve savaş, ABD ile zaten yıpranmış olan ilişkileri daha da gerebilir mi?
ABD ve İsrail 28 Şubat'ta saldırılarını başlattığında, İngiltere, Fransa ve Almanya liderleri İran'ın bölge ülkelerine yönelik misilleme saldırılarını kınayan ortak bir bildiri yayınladılar. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Merz, "İran'ın bölge ülkelerine yönelik saldırılarını en güçlü şekilde kınıyoruz" dediler.
Bildirileri, ABD-İsrail'in başlattığı saldırıları kınamadı. Ancak, ardından müzakerelerin başlaması çağrısında bulundu. Savaşın sekizinci ayına yaklaşırken, Avrupa hükümetleri artık başka bir askeri harekat konusunda açıkça uyarıda bulunuyor.
Cuma günü İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya dışişleri bakanları; Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve Mısır'dan mevkidaşlarıyla İstanbul'da bir araya gelerek çatışmayı ve Hürmüz Boğazı'nı görüştüler. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, İran ile ABD arasındaki gerilimin daha da tırmanmasının "kaybedenlerden başka bir şey yaratmayacağını ve şüphesiz hidrokarbon fiyatları üzerinde çok ciddi sonuçları olacağını" söyledi.
Barrot, "Bu nedenle, bu sekiz ülkelik grubun yapacağı ilk şey, her iki tarafı da azami itidal göstermeye çağırmak olacaktır, çünkü bölgede yeni bir gerilimi kaldıramayız" diye ekledi.
Yeni saldırılara karşı yapılan uyarılar, Avrupa hükümetlerinin İran'ın nükleer programı veya bölgesel faaliyetleri konusundaki pozisyonlarından vazgeçtikleri anlamına gelmiyor; ancak bu durum, tutum değişikliğini gösteriyor ve Avrupa hükümetlerinin İran savaşına yaklaşımlarında birlik olmadıklarını ortaya koyuyor.
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, ABD-İsrail harekatına sürekli olarak karşı çıktı. Bu ayki Avrupa zirvesinde, savaşı bir kez daha "yasadışı, haksız ve gerekçesiz" olarak nitelendirerek, bunu Avrupa'nın artan ekonomik maliyetleriyle ilişkilendirdi.
Batılı ülkeler, Tahran'ın yalnızca sivil amaçlı olduğunu iddia ettiği İran'ın nükleer programına karşı çıkıyor. Avrupa ülkeleri, 2015 tarihli dönüm noktası niteliğindeki anlaşmanın bir parçasıydı.