Sincan'daki etnik kimlik tartışması, Çinli ve Türk sosyal medya kullanıcıları arasında çevrimiçi bir çatışmayı tetikledi.
Gerginlik, bu ayın başlarında bir Türk sosyal medya kullanıcısının, Çin'in yaklaşık 12 milyon Müslüman Türk dili konuşan nüfusuna ev sahipliği yapan Sincan bölgesinden bir Uygur ile yaşadığı karşılaşmayı anlatmasıyla başladı.
Kullanıcı, kadının Çinli gibi görünmediğini ancak kendisine Türk olup olmadığı sorulduğunda, “Hayır, ben Çinliyim” yanıtını verdiğini yazdı. Kullanıcı ayrıca kadına “köklerine dön” çağrısında bulundu.
Söz konusu paylaşım, hesap görünüşe göre silinmeden önce Cuma öğleden sonraya kadar 2 milyondan fazla görüntülenme aldı.
Tartışma, her iki taraftaki internet kullanıcılarının dil engelini aşmak için kullandığı yapay zeka çeviri araçlarıyla körüklenen kimlik, tarih ve devlet olma üzerine çevrimiçi bir tartışmaya hızla dönüştü.
On binlerce Uygur'un Türkiye'de yaşadığı tahmin ediliyor ve bu durum onları Orta Asya dışındaki en büyük diaspora topluluğu haline getiriyor.
Sincan, Ankara'nın Uygurlar da dahil olmak üzere Türk dili konuşan halklar üzerindeki etkisini güçlendirmeye çalışması nedeniyle Çin ile Türkiye arasındaki ilişkilerde en hassas konulardan biri haline geldi.
Türkiye ayrıca, Çin'in Sincan'daki azınlık gruplarına yönelik olduğu iddia edilen insan hakları ihlallerinin en sesli eleştirmenlerinden biri olmuştur.
Pekin, bölgedeki politikalarını dini aşırıcılık, ayrılıkçılık ve terörizmle mücadele etmek için tasarlandığını söyleyerek savundu.
Gerginlik, Sincan'ın bazı kısımlarını ve komşu Gansu ve Qinghai eyaletlerini kapsayan “Orta Asya” teriminin yerine “Türkistan” terimini getiren yeni Türk ders kitaplarıyla daha da alevlendi.
Cuma günü, yarı resmi China News Service, bunu Çin egemenliğinin bir “çarpıtılması” olarak eleştiren bir yorumu yeniden yayınladı.
Yorum ilk olarak, gönderileri genellikle Sincan ve Tibet ile ilgili dini ve etnik işleri denetleyen Komünist Parti organı Birleşik Cephe Çalışma Departmanı tarafından yeniden paylaşılan Little Compasses (Xiao Yuan Gui) adlı sosyal medya hesabı tarafından yayınlandı.
“Türkistan mı? Tamamen Fantezi!” başlığıyla yayınlanan makale, Sincan ile “hayali 'Türkistan'” arasında “tarihsel kökenler, bölgesel aidiyetler veya kültürel bağlantılar” olduğu fikrini reddetti.
Makale, dilsel bağlantıların bölgesel aidiyet ve tarihsel soy ile eş tutulmaması gerektiğini savundu. Ayrıca Türkistan'ın hiçbir zaman birleşik bir devlet veya egemen bir varlık olmadığını, daha ziyade göçebe Türk kabilelerinin yaşadığı bölgeleri tanımlamak için kullanılan bir şemsiye terim olduğunu belirtti.
Okul ders kitaplarındaki değişikliğin, Ankara'nın Avrasya tarihini yeniden yazma ve Pan-Türkist hırslarını ihraç etme çabasının bir parçası olduğunu söyledi.
Makalede, “Yeni Türk ders kitaplarının Çin'in kuzeybatı topraklarını sahte bir 'Türkistan' haritasına zorla dahil etmesi, Çin'in tarihsel egemenliğinin kaba bir çarpıtılması ve Avrasya kültürel entegrasyon tarihinin kasıtlı bir kopuşudur” denildi.
“Özünde, jeopolitik hırsları ihraç etmek ve bölgesel çatışmayı kurgulamak için eğitimi kullanıyor.”
Dünyanın en yüksek enflasyon oranlarından bazılarıyla boğuşan Türkiye'nin Çin ile iş ve yatırım bağlarını güçlendirmeye çalışmasıyla, Pekin ile Ankara arasındaki ilişkiler son yıllarda gelişti.
Pekin, her iki tarafın karşılıklı siyasi güveni pekiştirmesi ve birbirlerinin temel çıkarlarını desteklemesi çağrısında bulundu.
2024 yılında Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Sincan'ı ziyaret etti ve burada iki taraf terörle mücadelede iş birliğini güçlendirme sözü verdi.