Brezilya'daki başkanlık seçimlerinde Flavio Bolsonaro'nun olası bir zaferi, Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei dahil bazı kesimlerin bölgede sağ hükümetlerin oluşturduğu "mavi dalga" olarak nitelendirdiği süreci pekiştirecektir. Latin Amerika'daki siyasi sarkaç, tam olarak Milei'nin 2023 sonundaki seçimiyle yön değiştirdi ve o tarihten bu yana Şili'den José Antonio Kast, Kolombiya'dan Abelardo De la Espriella ve Peru'dan Keiko Fujimori gibi isimler seçildi. Eski başkan Jair Bolsonaro'nun -darbe girişimi nedeniyle mahkum edilen ve hapiste bulunan- oğlu da bu grubun bir halkası mı olacak? Ve daha da önemlisi: Sözde mavi dalga orta veya uzun vadeli bir dönüşüm anlamına mı geliyor, yoksa aksine, uzun yıllar kalıcılığını sürdürecek gerekli güce sahip olmayan Latin Amerika sarkacının geçici bir hareketinden ibaret mi? Brezilya sandıklarından çıkacak sonuçları endişeyle bekleyen sağcı devlet başkanlarının tamamı bu şüpheyi bölge genelinde paylaşıyor.
Kast gibi bazı liderler, popülarite ve onay oranlarında rekor sürede dikkat çekici bir aşınmaya uğradı; bu durum, dillendirilen mavi dalga hakkında soru işaretleri yaratıyor. Harvard Üniversitesi profesörü Amerikalı akademisyen Steven Levitsky gibi isimler renkli dalgalara inanmıyor. "Demokrasiler Nasıl Ölür" adlı ünlü kitabın ortak yazarı Levitsky'ye göre, Latin Amerika'da yaşananlar mevcut iktidar sahiplerine karşı bir tür isyan niteliğinde. Seçmenlerin çoğunluğu sağcı adayları sağcı oldukları için değil, iktidardakilere karşı bir seçenek oldukları için tercih ediyor.
Şilili siyaset bilimci Marta Lagos bunu birkaç kelimeyle özetliyor: “Bugün oy ideolojik değil, pragmatiktir.” İnsanlar, başta ekonomi ve güvenlik olmak üzere iktidardakiler vaatlerini yerine getiremediği için sandığa gidiyor. El Salvadorlu Nayib Bukele, bu teorinin kanıtlanabilir olduğunu gösteren bir örnek olarak ortada duruyor. Birçokları için halihazırda otoriterlikle flört eden ve yüzde 80 civarında onay oranına sahip bir başkan. Kast ve Milei destekçi kaybederken bunu nasıl başardı? Ülkesindeki güvensizlik oranlarını düşürerek.
Muhalefetinin iddia ettiği gibi Bukele'nin hükümeti tarafından belirlenen hedefe ulaşmak için insan haklarını ihlal edip etmediği pek önem taşıyor gibi görünmüyor. Demokrasinin bölgedeki en düşük destek oranına sahip olduğu (%28) El Salvador'da, onu destekleyen vatandaşlar durumdan memnun. Levitsky'ye göre toplumların yüksek düzeyde bağlantılı olması da iktidardakilerin krizini derinleştiriyor. Harvard profesörü, bağlantısı yüksek nüfusların hükümetlere, siyasi elitlere ve genel olarak siyasetçilere daha fazla güvenceyle yaklaşma eğiliminde olduğunu belirtiyor. Bu tür toplumlarda öfke daha fazladır ve bu öfke genellikle oyları şekillendirir.
Lagos'un Şili'deki ekibi tarafından hazırlanan 2026 Latinobarómetro anketi sonuçları, mavi dalgaya ve onun gerçek gücüne dair yanıtlar sunuyor. "Son on yılda, vatandaşların temel taleplerini çözme konusunda hem sol hem de sağ geleneksel elitlerin başarısızlığının tetiklediği açık bir illiberal (liberal olmayan) ve popülist gerileme gözlemleniyor. Hukukun üstünlüğünün zayıflığı ve yasanın üstünde gücün hakimiyeti gibi faktörler, yıkıcı liderlerin yükselişini kolaylaştırıyor. Yaklaşık 150 milyon Latin Amerikalının hâlâ yoksulluk koşullarında yaşamasına rağmen rapor, vatandaşların demokrasi ve özgürlük temel taleplerinden vazgeçmediklerini vurgulayarak asıl sorunun liderlik krizinden kaynaklandığını teyit ediyor.