Bunun bir déjà vu, bir "bugün günlerden marmota" (aynı günün tekrarı) hali var: Vladimir Putin'in kriket gibi başlattığı acımasız enerji krizinden dört yıl sonra, Avrupa yine aynı noktada. Sarı yelekliler, benzin ve özellikle dizel fiyatlarını bir tetikçi olarak görerek 17 Ekim'de Fransa yollarına döneceklerini duyurdular. Portekiz'de otomobillerin korna sesleri ve yavaş sürüş eylemleri birbirini izliyor. Ufukta yeni protestoların görüldüğü İrlanda ise, eylemcilerin ülkenin tek rafinerisine erişimi bloke ettiği geçen ilkbahar patlamasının etkilerini hala atlatabilmiş değil. Hepsi henüz çok yeni, son derece yeni; ancak sönmekten çok uzak bir hoşnutsuzluğun göstergesi. Sonu belirsiz bir düdüklü tencere ve bu durum hükümetleri acil önlemler almaya zorluyor.
Beş yıldan kısa sürede yaşanan bu ikinci büyük fosil yakıt patlaması, Avrupa Birliği'nde kritik bir süper seçim yılının arifesinde, siyasi açıdan bundan daha kritik bir konjonktürde gelemezdi: Birliğin en kalabalık beş ülkesinden dördü (Fransa, İtalya, İspanya ve Polonya) 2027'de hükümet seçimlerine gidecek. Finlandiya, Yunanistan, Slovakya ve Estonya da aynı yolu izleyecek. Hepsinin dizel fiyatı litre başına iki euronun üzerindeyken, doğalgaz ve elektrik yine yukarı yönlü tırmanışta. Aşırı derecede kutuplaşmış bir toplumsal iklimde birinci sınıf yanıcı malzeme. Amerika Birleşik Devletleri'nde ise kamuoyu yoklamaları, Donald Trump'ı aylarca süren kendi kendini alkışlamalarından uyandırmış görünüyor. Geçtiğimiz salı günü Ukraynalı mevkidaşı Volodimir Zelenski ile yaptığı bir görüşmede, haftalardır Rus rafinerilerine saldırıları durdurmasını istediği Zelenski'ye "Dizel dışarı göndermeyelim dedim" fırlatıverdi. O yedi kelime, ABD'nin gaz, petrol ve türevlerinde on yıldır sürdürdüğü ihracat hegemonyasının ardından paradigmayı radikal bir şekilde değiştiriyor. Ve Beyaz Saray'ın, kasım ayındaki ara seçimlerde Kongre'nin her iki kanadını da kaybetmekten artık gerçekten korktuğunu düşündürüyor: Fiyatlar, ABD'nin büyük tarım merkezi olan "heartland" ile olan idilini (aşkını) yırtıp atıyor ve rotayı doğrultmak için son dakika hilesine zorluyor.
Avrupa, Trump'ın dizel ihracatının olası sonunu havaya salmasından bu yana titriyor, ancak henüz daha önceki bir aşamada: Sandık başına büyük gidişler önümüzdeki ilkbahardan itibaren Estonya, Fransa ve Finlandiya'nın öncülüğünde gerçekleşecek. Ancak gerçek şu ki, hükümetleri 2022'ye kıyasla çok daha ürkek davranıyor. Ancak şimdi, haftalar süren gecikmeyle bazı hükümetler o sert günlerin kopyası niteliğinde acil durum önlemleri düşünüyor: Büyük çaplı doğrudan yardımlar, tarım ve sanayi için can simitleri, bir kez daha köşe olan enerji şirketleri üzerindeki ek vergiler ve kim bilir, İber istisnası için ikinci bir vals. İspanya'da yürütme organı, bu salı günü yeni bir kriz önleme paketi açıklamayı planlıyor.
Genel ton bu dört yılda değişti. Pandemi sonrasındaki mali gevşeklik artık oldukça daha dar. Savunma harcama kalemlerinin fırlamasıyla harcama ihtiyaçları katlandı. Daha şahin bir Avrupa Merkez Bankası ile faiz oranları yükseldi ve yükselmeye devam edecek. Ve Trump'ın İran macerası sayesinde finansman maliyeti de fırladı. Kısacası, cepleri yutan bir yangına karşı büyük çaplı bir yangın söndürme tüpü çıkarmak için daha az alan var. Tarih yanıltmıyor: Bir enerji krizi her zaman sandıkta yankı bulur. Almanya'da, aşırı sağcı AfD'nin son bölgesel seçimlerdeki son sıçramasının bir kısmı...