Tarihin en büyük halka arzlarından birini hazırlayan yapay zeka (AI) laboratuvarı Anthropic, 18 Ekim'de hisselerinin yüzde 5'ini kamu yararına çalışan bir fona devretti. Ertesi gün Elon Musk, gelecek yıl "Amerika'daki her çocuk" için bir SpaceX hissesi sözü verdi - yaklaşık 73 milyon çocuk için yaklaşık 10,6 milyar ABD doları. Teklifler, hisselerin kimin elinde olduğuna göre farklılık gösteriyor. Anthropic, şirketin sahip olduğu bir kuruluşta yer alacak ve kamu adına harcanacak; Musk, açıklamadığı bir yolla bir çocuğun adına inecektir. Yapay zekanın zengin ettiği şirketlere halk sahip çıkmalı mı? Silikon Vadisi kendi şartlarıyla bu soruya evet yanıtı vermeye başladı. Bu, Uluslararası Para Fonu genel müdürü Kristalina Georgieva'nın yapay zekayı, geliri emekten sermayeye kaydıran, dünya çapında işlerin yüzde 40'ını artırabilecek, düşürebilecek veya ortadan kaldırabilecek "yavaş ilerleyen bir tsunami" olarak tanımlamasından bir hafta sonra geldi. Bangkok'ta konuştu; Asya, ekonomik büyümenin uzun süredir istihdam yaratılmasına bağlı olduğu bir yer.
Amerika büyümeyi ücretler üzerinden de paylaşıyor ancak yetişkinlerin yüzde 62'si de hisse sahibi. Altmış yıl boyunca Asya'nın büyümesi hane halklarına esas olarak maaş paketi aracılığıyla ulaştı. Japonya'nın sendikalarla işverenler arasındaki yıllık ücret müzakereleri olan shunto, başbakan Hayato Ikeda'nın 1960'ta on yıl içinde milli geliri ikiye katlama vaadini taşıyordu; ekonomi bunu yedi yılda başardı. Güney Kore'deki fabrikalar maaş sağlıyordu ve 1987'deki grevler işçilere daha büyük bir pay verdi. Pekin demir pirinç kasesini kırdı ve özel fabrikaların işten çıkarılanları almasına izin verdi. Singapur başka bir yol izledi: devlet, zorunlu tasarruflar ve kamu konutları yoluyla ücretleri konut zenginliğine dönüştürdü ve 2001'deki ekonomik kriz sırasında vatandaşlara ekonomik büyümeyle bağlantılı Yeni Singapur Hisseleri verdi.
Daha sonra ödemeler ayak uydurmayı bıraktı. Japonya çalışma bakanlığı, 1990'ların ortasından bu yana, üretkenlikteki yüzde 1'lik bir artışın ücretleri yaklaşık yüzde 0,4 oranında artırdığını hesaplıyor; oysa Amerika'da bu oran kabaca yüzde 1'di: Yapay Zeka'dan onlarca yıl önce, daha yüksek ücret olmadan daha yüksek üretkenlik. Geçmişteki otomasyon, fabrika katındaki ellerin yerini alırken, bunların üstüne işler de ekleniyordu. Yapay zeka artık en zayıf olduğu rotayı tehdit ediyor. Amerikan maaş bordrosu verilerini kullanan Stanford ekonomistleri, yapay zekaya en çok maruz kalan mesleklerde 22-25 yaş arası kişilerin istihdamının, daha az maruz kalan meslektaşlara göre bir önceki yılki yüzde 15'ten yüzde 19 geride kaldığını tespit etti. Nedensellik tartışmalıdır ve toplam istihdam düşmemiştir. Ancak baskı ilk önce gençlerin üzerine düşüyor.
Eski pazarlığın en yeni turu bu yıl Güney Kore'nin Gyeonggi eyaletindeki Icheon'da yapıldı. Yapay zeka çiplerine olan talebi karşılayan SK Hynix, geçen yıl personele işletme kârının yüzde 10'unu vermeyi kabul etti: bu yılki 250 trilyon wonluk kar tahmini tutarsa kişi başına yaklaşık 700 milyon won (527.500 ABD doları). Bu Ağustos ayında sendika üyeleri, değişken hisse senedi ve vergi tasarısına karşı ihtiyatlı davranarak hisselerin yüzde 60'ını almaya yönelik geçici bir anlaşmayı reddetti. Geçen ay, daha fazla hisse senedi seçeneğiyle birlikte yarı nakit, yarı hisseye karar verdiler. Yapay zeka patlamasına en yakın işçiler bile temettülerinin ne kadarının bordroda olması gerektiği konusunda pazarlık yaptı.
Onlar şanslı olanlardır. Bank of Korea'ya göre, 2019'da 287.000 olan genç Korelilerin sayısı geçen yıl 450.000'e yükseldi. Pekin bu yıl "önce istihdam" planıyla 12,7 milyon mezunla rekor bir sayıya ulaştı, ancak China Daily'deki bir yorum yapay zekanın ilk önce gençleri vurabileceğini kabul ediyor. Temettü müzakere yoluyla Icheon'a ulaştı. Hiç işe alınmamış mezuna giden bir yol yok. Asya rotalarının ortak bir kör noktası var: