https://arab.news/g6ndx Orta Doğu'da gerilimler artmaya devam ederken, Körfez'den Güney ve Güneydoğu Asya'ya uzanan ve Avrupa ile büyüyen bağlantılarla birbirine bağlı bir savunma işbirliği ağının parçası olarak birbiriyle örtüşen güvenlik düzenlemeleri ortaya çıkmaya başlıyor. Katar başbakan yardımcısı ve savunma işlerinden sorumlu devlet bakanı Saoud bin Abdulrahman Al-Thani, Katar'ın yakında bölgesel müttefikleriyle yeni bir savunma ortaklığının yanı sıra ülkede bir savunma merkezi kurma planlarını açıklayacağını duyurduğunda Doha'daki Küresel Güvenlik Forumu'na katılıyordum. Onun sözleri, önerilen düzenlemeye hangi ülkelerin katılacağı konusunda spekülasyonlara yol açtı. Sıkça bahsedilenler arasında Türkiye ve Pakistan yer alırken, bazı gözlemciler BAE'nin de işin içinde olabileceğini öne sürdü. Katar, bir gün sonra savunma sanayiinde iş birliğini derinleştirmek amacıyla Türkiye, Pakistan ve Endonezya ile Bedir mutabakat zaptı imzaladığını duyurdu.
Bu anlaşma, askeri üretimi güçlendirmek, savunma yeteneklerini geliştirmek ve teknik eğitim, araştırma ve geliştirme alanlarında işbirliğini genişletmek için ortak üretim, teknoloji transferleri ve tedarik zincirlerinin daha yakın entegrasyonu yoluyla mevcut askeri projelerin üzerine inşa etmeyi amaçlıyor. Bölgesel çatışmalar, yalnızca on yıl önce hayal edilmesi zor olan birçok bölgelerarası ortaklığın tetikleyicisi olarak hizmet ediyor.
Düzenleme hem sembolik hem de stratejik önem taşıyor. Tıpkı Mekke anlaşmasının İslam'ın en kutsal şehirlerinden birinin sembolizminden yararlanması gibi, bu anlaşma da Bedir'in tarihi ve dini önemini hatırlatıyor. İsim, dolunaya bir gönderme olarak açıklandı ve katılımcı dört ülkenin savunma ve ekonomik işbirliğindeki güçlü yanları aracılığıyla birbirlerini nasıl tamamladıklarını simgeliyor. Bedir anlaşması, Mekke anlaşmasında olduğu gibi başka ülkelerin de katılımına açık ve potansiyel olarak çerçevenin orijinal imzacıların ötesine geçmesine izin veriyor.
Aynı gün Ankara, Pakistan ve Suudi Arabistan ile yaptığı savunma anlaşmasını onaylanmak üzere Türk parlamentosuna sundu. İktidar partisi parlamentoda çoğunluğa sahip olsa da onay süreci biraz zaman alabilir. Türk siyasi partilerinin anlaşmanın hükümleri konusunda hararetli tartışmalar yaşaması muhtemel. Ayrıca pakt onaylansa bile bu, Türkiye'nin otomatik olarak Türk askeri konuşlandırmasına izin vermiyor çünkü bu aynı zamanda ek yasal prosedürler gerektirecektir. Pakistan ise aksine farklı bir onaylama sistemi izliyor. Bu onay prosedürleri, yerel dinamiklerin her ülkede ne kadar farklı olduğunu ve ortaya çıkan ortaklıkları muhtemelen şekillendireceğini gösteriyor.
Ancak Bedir anlaşması ile Mekke anlaşması arasında bir ayrım yapmak önemlidir. Birincisi öncelikle savunma-sanayi işbirliğine odaklanırken, ikincisi silahlı bir saldırı durumunda karşılıklı savunma yardımını sağlıyor. İki çerçeve farklıdır ancak birbirini tamamlama potansiyeli yüksektir. Her iki düzenlemenin de ekonomik yönü vardır. Ancak bunun yanı sıra, bu ülkelerin kendi askeri teçhizatlarını desteklemek, ilişkilerine uzun vadeli yatırım yapma taahhüdü vermek ve ortak çıkarlar üzerine kurulu daha yakın yapılandırılmış endüstriyel ilişkiler kurmak için ortak üretim ve teknoloji-know-how transferleri elzem görülüyor. Türkiye’nin büyüyen savunmasına yatırım yapan Katar örneğinde olduğu gibi