Hamas'ın 7 Ekim 2023'teki ölümcül baskınlarıyla İsrail'e karşı başlattığı savaştan bu yana, İsrail'deki siyasi tansiyonu körükleyen uzun soluklu bir mesele olan Haredi erkeklere askerlik hizmetinin genişletilip genişletilmeyeceği konusu yeniden alevlendi. Yüz binlerce İsrailli asker ve yedek asker İsrail'in güney ve kuzey cephelerinde savaştı ve başta muharebe birlikleri olmak üzere insan gücü ihtiyacı dramatik bir şekilde arttı. Yedek askerler uzun süreler boyunca görev yaptı ve muvazzaf orduda görev yapanların birçoğu -askerlerin aileleri ve İsrail ekonomisi için muazzam bir bedel ödenerek- fazladan dört ay veya daha uzun süre görev yapmak zorunda kaldı. Ultra-Ortodokslar için genç erkeklerin askerlik hizmeti yerine yürüttüğü Tevrat çalışması, Yahudi devleti için önemli bir manevi savunma sağlamaktadır. Toplum liderleri, genç erkeklerin seküler ve modern Ortodoks Yahudilerle birlikte yapılacak bir askerlik hizmeti sonucunda Haredi yaşam tarzını uygulayamayacaklarından veya bunu tamamen terk edeceklerinden son derece korkuyorlar.
Ülkenin bazı bölgelerinde aileler savaş meydanında hayatını kaybeden yakınlarını defnetmeye devam ederken, diğer bölgelerde Haredi protestocular celpten kaçınmak için yolları kapatıp polisle arbede yaşıyor. On yıllardır yasama boşluğunda sürüncemede kalan bu derin derecede bölücü meselede topu taca atma yönündeki tercih edilen siyasi çözüm, 27 Ekim seçimleriyle nihayet sona erebilir.
Hangi İsrailliler şu anda orduya çağrılıyor ve hizmet koşulları nelerdir?
Çoğu Yahudi İsrailli erkek ve kadın, 18 yaşında zorunlu hizmete tabidir. Bazı roller daha uzun hizmet süresi gerektirse de, erkekler şu anda 32 ay, kadınlar ise genellikle 24 ay hizmet vermektedir. Yükümlülerin, askeri ön programlara katılmak üzere hizmetlerini bir veya iki yıl ertelemelerine genellikle izin verilir. Tıbbi, dini, ailevi veya kanunen tanınan diğer nedenlerle hizmetten muafiyet uygulanabilir. Dürzi ve Çerkes erkekler genellikle silah altına alınırken, İsrailli Araplar genellikle alınmamaktadır. Celp emirlerini dikkate almayan yükümlüler, nihayetinde hapis cezasına yol açabilecek yaptırımlara tabidir.
Zorunlu hizmetin tamamlanmasının ardından, askerlerin çoğu yedek birliklere yerleştirilir ve eğitim ile savaş zamanında aktif görev için periyodik olarak göreve çağrılır. Yedek askerlik hizmeti genellikle subay olmayanlar için 40, subaylar için ise 45 yaşına kadar zorunludur. Yedek askerlik hizmeti için yapılan bir celp emrinin uygulanması, geleneksel olarak zorunlu hizmetin uygulanmasından daha az şiddetlidir; celplerden kaçınan yedek askerlere yönelik yaptırımlar nadirdir.
7 Ekim'de savaşın patlak vermesinin ardından yüz binlerce yedek asker uzun süreler boyunca göreve çağrıldı. Savaşın patlak vermesinden 2025'in sonuna kadar erkek yedek askerlerin yaklaşık %28'i ve kadın yedek askerlerin %20'si 150 günden fazla hizmet etti. Mevcut IDF politikası, savaş öncesinde üç yılda en fazla 54 gün (yılda ortalama 18 gün) olan üst sınıra kıyasla, muharebe askerleri için yılda 55 güne kadar yedek askerlik hizmetine izin vermektedir.
Harediler yasal olarak IDF hizmetinden muaf mı?
Hayır. Tarihsel olarak, tam zamanlı az sayıdaki Haredi yeşiva öğrencisinin, uygunluk yaşını doldurana kadar hizmetlerini ertelemelerine izin verilmiş ve bu durum fiili bir muafiyet teşkil etmiştir. Haredilerin nüfustaki payı arttıkça, eşitlik gerekçesiyle muafiyetlerine yönelik yasal itirazlar da arttı. Haziran 2023'ten bu yana Harediler için herhangi bir yasal muafiyet kalmamıştır ve tüm Haredi erkekler, Haredi olmayanlarla aynı askerlik yapma yasal zorunluluğuyla karşı karşıyadır.
Haredilerin ana akım IDF hizmeti yaklaşımı nedir?
Harediler genellikle IDF hizmetine karşı çıkmaktadır, ancak son zamanlarda modernize olan bazı küçük Haredi grupları...