İki yüzden fazla süre önce İngiliz demograf Thomas Malthus, bir demografik felaket riskine karşı uyarıda bulunmuştu. İnsanlığın, refah dönemlerinde katlanarak çoğuran bir nüfusu besleyemeyecek kadar aciz kalacağını düşünmüştü. Gıda üretiminin aynı oranda artmayacağı gerekçesiyle kıtlıkların ve trajedilerin bu uyumsuzluğu dramatik bir şekilde düzelteceğini öngörmüştü. Ancak Malthus iki kez yanıldı. Evet, nüfusumuzun katlandığı doğrudur; ancak aynı zamanda mekanizasyon, münavebe (nöbetleşe ekim), yoğun hayvancılık, genetik manipülasyon ve yeni gübreler sayesinde toprağın verimliliğini daha önce hiç görülmemiş bir şekilde artırdık. Zekamız sayesinde ölümcül bir kaderden kaçındık.
Malthus başka bir konuda da yanıldı. Bolluk dönemlerinde insan nüfusunun geometrik büyümesi artık değişmez bir yasa olmaktan çıktı. Paradoksal bir şekilde, ortalama yaşam beklentisinin artmaya devam ettiği, teknoloji ve tıbbın en yüksek yaşam standartlarını sunduğu bir dönemde, doğurganlıkta bir çöküş evresine girdik. Gelecek nesiller, tam olarak neden gerçekleştiğini henüz detaylıca bilemediğimiz, yaklaşmakta olan bu dik nüfus düşüşünün ilk etkilerini şimdiden görecekler.
Birkaç on yıla kadar küresel aşırı nüfus korkusu, en temel kaynaklar için kıyasıya bir savaşın yaşanacağını düşünmemize yol açıyordu. Şimdi ise projeksiyonlar, 2050 yılından itibaren 9 milyar insanı aşacağımızı ve ardından hızlanan bir düşüş sürecine başlayacağımızı öngörüyor. Eylemsizlik o zamana kadar büyüme rakamlarını koruyacak, ancak küresel doğurganlık oranı şimdiden gerileme eğilimine girdi: Zengin ve fakir ülkeler, gelişmiş dünyada toplumlarımızın istikrarlı bir boyutta kalmasını sağlayan kadın başına 2,1 çocukluk yenileme oranının altına düşüyor.
İspanya'da göç dalgası toplam nüfus rakamını makyajlamış olsa da ölüm sayısı yıllardır doğum sayısını aşmış durumda. Ulusal doğurganlık oranı kadın başına 1,1 çocuk seviyesinde bulunuyor ve doğum oranı 2015 ile 2025 yılları arasında yaklaşık %25 düştü. Kolombiya'da bu oran 1,6. Tayland'da 1,2. İran'da 1,7 ve Güney Kore'de ise neredeyse 0,7. Birkaç istisna dışında bu eğilim tüm sınırları aşıyor. Ülkenin gelişmişlik düzeyi veya coğrafi konumu önemli değil. Nüfus politikalarının büyük bir etkisi olduğu da söylenemez. Bu olgu, dini veya kültürel meselelerin ötesine geçiyor.
İnsanlık, tarihte benzeri görülmemiş bir demografik faza adım atmıştır ve bunun sonuçları henüz görülmeyi beklemektedir. Nedenlerine dair çeşitli varsayımlar bulunmaktadır: konuta erişim zorluklarından, teknolojinin bir izolasyon faktörü olarak kullanılmasına kadar birçok etken öne sürülmektedir. Oluşturulan çiftlerin sayısı çöküş yaşıyor. Bekar insan sayısı artıyor ve çocuksuz genç yetişkinlerin sayısı çoğalıyor. Pensilvanya Üniversitesi'nden Profesör Jesús Fernández-Villaverde, demografik düşüşün çağımızın en temel meydan okuması olduğuna kesin gözüyle bakıyor çünkü bu durum derin ekonomik ve sosyal değişimleri beraberinde getirecektir.
Daha az bireye sahip olması nedeniyle teorik olarak daha sürdürülebilir bir dünya olması beklenirken, bu durum karmaşık sorunları da beraberinde getirecektir. Küçülmüş bir iş gücü ve yaşlanan bir nüfusla vergi yüklerini nasıl sırtlayacağız? Bunun siyaset veya ekonomi üzerinde nasıl bir etkisi olacak? Daha az yenilikçi ve dinamik mi olacağız? Bizi robotlar mı kurtaracak? Kimsenin buna cevabı yok çünkü bu nitelikteki bir değişimin bir örneği bulunmuyor. Bu değişimi deneyimleyecek olanlar çocuklarımız ve torunlarımız olacaktır.