WASHINGTON, 12 Ekim (Xinhua) -- Dünya, ABD Başkanı Donald Trump'ın çok taraflılığa karşı bir duruş sergilemesine uzun süredir alışkındı. Yine de ABD'nin Perşembe günü BM Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü olan UNESCO'dan çekileceğini ani bir şekilde açıklaması dünyada şaşkınlık yarattı.
Bir Dışişleri Bakanlığı açıklamasına göre karar, "ABD'nin UNESCO'daki artan birikmiş borçlarına ilişkin endülerini, örgütte köklü bir reform yapılması gerekliliğini ve UNESCO'daki devam eden İsrail karşıtı önyargıyı yansıtıyor."
Ancak asıl temel sorun, Trump yönetiminin çok taraflı kuruluşlara duyduğu güvensizlik ve giderek çok kutuplu hale gelen bir dünyada Amerika'nın yeri konusunda artan hayal kırıklığıdır.
Bu yıl ocak ayında göreve gelmesinden bu yana yeni Beyaz Saray lideri, çok taraflılığa meydan okuma eğilimini gizlemedi.
Gaz emisyonlarını azaltmak amacıyla geçen yıl 195 ülke tarafından imzalanan kapsamlı anlaşma olan tarihi Paris iklim anlaşmasını şimdiden rafa kaldıran Trump, aynı zamanda dönüm noktası niteliğindeki İran nükleer anlaşmasını da "onaylamaktan vazgeçmek" istiyor. Kritik İran nükleer anlaşması, Orta Doğu'daki bir nükleer kriz ihtimalini önlemek amacıyla iki yıl önce BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesi artı Almanya ile imzalanmıştı.
Trump ayrıca geçen ay New York'taki BM Genel Kurulu'nda yaptığı ilk konuşmada BM'ye sert çıkarak şöyle demişti: "Bu kuruluşun odak noktası çok sık sonuçlar değil, bürokrasi ve süreç oldu. Bazı durumlarda, bu kurumun asil amaçlarını baltalamaya çalışan devletler, bunları ilerletmesi gereken sistemlerin ta kendisini gasbettiler."
UNESCO'nun özel durumunda Washington, sözde yolsuzluk, düşük verimlilik ve kötü yönetim nedeniyle kurumu uzun süredir eleştiriyordu.
Ronald Reagan yönetimi, 1984 gibi erken bir tarihte, BM organının Sovyetler Birliği'nin eski döneminde Batı'ya karşı ideolojik eğilim gösterdiğini öne sürerek Amerika Birleşik Devletleri'ni kurumdan çekmiş ve ABD 2003 yılına kadar geri dönmemişti.
Ancak bu geri dönüş, Washington'ın çok taraflı kurumdaki hedeflerinin engellenmesini engelleyemedi.
Gözlemcilere göre Trump, başkan olduğundan bu yana ajansa bir büyükelçi atamaktan kaçındı. Çekilme kararının, tam da UNESCO başkanlığı seçimi sonuçlarının hemen öncesinde açıklanması iyi hesaplanmış bir hamle olduğunu kanıtladı.
George W. Bush'un Cumhuriyetçi yönetimi sırasında ABD, örgütün 2011 yılında Filistin'e resmi üyelik vermesi yönünde oy kullanmasının hemen ardından UNESCO'ya fon sağlamayı durdurmuştu.
Karar, Filistin'i ABD ve İsrail için kabul edilemez bir şey olan fiili egemen bir ülke olarak tanıyordu. Ancak Washington, Fransa'nın başkenti Paris'teki UNESCO merkezinde yine de bir ofis bulundurmaya devam etti.
Temmuz ayında UNESCO, Batı Şeria'daki eski Filistin şehri El-Halil'i Dünya Mirası Listesi'ne dahil etti; bu hamle Washington'ı daha da kızdırdı.
Tel Aviv'in uzun süredir müttefiki olan Washington, kurum içindeki İsrail karşıtı eğilimi gerekçe göstererek Cenevre merkezli BM İnsan Hakları Konseyi'ndeki üyeliğini de gözden geçiriyor.
Trump'ın kararı, İsrail'de beklendiği gibi memnuniyetle karşılandı ve İsrail de ABD'den kısa bir süre sonra UNESCO'dan ayrılacağını açıkladı.
ABD hükümeti 2011 yılında, Filistin'in tam üye olmasının misillemesi olarak grubun tüm yılki bütçesinin yüzde 22'sini oluşturan UNESCO'ya mali katkı sağlamayı durduracağını açıklamıştı.
Hükümet, 1990'lardan kalma bir yasann ABD'nin Filistin'i bir devlet olarak tanıyan herhangi bir BM kuruluşuna fon sağlamasını engellemesi nedeniyle fonları kesmek zorunda kaldığını söyledi.
Conseq