Sırp Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, öğrencilerin öncülüğünde yaklaşık iki yıldır süren protestoların ardından ekim ayında yapılması planlanan genel seçimlerde başbakanlık görevine aday olmak amacıyla, 27 Eylül Pazar günü istifa ettiğini duyurdu.
Cumhurbaşkanlığı sarayının önünde destekçilerinin adını sloganlarla haykırdığı Vucic, "Cumhurbaşkanlığı görevimden istifa ediyorum" diyerek, "Yarın sabah yetkimi Ulusal Meclis Başkanına devredeceğim" diye ekledi.
Erken seçim düzenlenmesi, Kasım 2024'te Novi Sad istasyonundaki bir saçaklığın çökmesi –16 kişinin ölümüne yol açan ve büyük ölçüde yolsuzluğa bağlanan bir trajik olay– sonrasında doğan öğrenci hareketinin temel talebiydi.
Bu trajik olay, 2000 yılında Yugoslavya'nın güçlü lideri Slobodan Milosevic'in devrilmesinden bu yana Sırbistan'daki en büyük protestolardan bazılarını tetikleyerek bazen yüz binlerce insanı bir araya getirdi.
Şeffaf bir soruşturma yönündeki ilk çağrılar, M. Vucic'in kesin bir tarih vermeden defalarca söz verdiği erken seçim talebine dönüştü. Sırp milliyetçi cumhurbaşkanı, "iç siyasi sahnede önemli çalkantılar" yaşandığını öne sürerek, aslen Aralık 2027'de yapılması gereken bu oylamanın ekim sonunda düzenleneceğini eylül başında nihayet duyurdu.
İlk kez 2017'de cumhurbaşkanı seçilen ve Mayıs 2022'de yeniden seçilen M. Vucic, yasalar istifa etmesini zorunlu kılmamasına rağmen başbakanlık için kampanya yürütmek üzere beş yıllık görev süresini kısalttı. M. Vucic, "Sıradan bir adam olarak, halkın üyelerinden biri olarak aday olmak istiyorum" dedi. Kendisi artık sağcı popülist partisi Sırp İlerleme Partisi'nin (SNS) seçim listesine liderlik ediyor.
İstifasından birkaç dakika önce M. Vucic, protestolar sırasında işlendiğinden şüphelenilen suçlardan ötürü aralarında öğrencilerin ve kendi partisinden kişilerin de bulunduğu onlarca kişiyi affetmek için anayasal yetkilerini kullandı.
M. Vucic, protestolara atıfta bulunarak, "Geçtiğimiz bir buçuk yıl içinde yaşadığımız korkunç olaylarla bağlantılı olanlar da dahil olmak üzere 49 kişiyi affetmeye karar verdim" vurgusunu yaptı.
Kanun gereği, Parlamento Başkanı Ana Brnabic artık en fazla üç aylık bir süre için cumhurbaşkanlığına vekalet ediyor ve bu süre zarfında bir cumhurbaşkanlığı seçimi çağrısı yapılması gerekiyor.