Eski KLA liderlerinin Lahey'de savaş suçlarından hüküm giymesinin ardından, Kosova meclisi mahkemenin yetkilerini kısıtlamaya çalışan bir yasa tasarısını kabul etti. Tasarı, yeniden değerlendirilmek üzere meclise geri gönderildi.
Kosova Cumhurbaşkanı Justina Shiroka Pula, değiştirilen Kosova İhtisas Daireleri (KSC) yasa tasarısını, tartışmalı onayından üç haftadan kısa bir süre sonra, tasarıyı öneren Kosova Demokratik Partisi'nin (PDK) talebi üzerine Perşembe günü inceleme için parlamentoya geri gönderdi.
Lahey merkezli mahkemenin yargı yetkisini kısıtlamayı amaçlayan yasa, KLA gazilerinin haftalar süren sokak protestolarının ardından geldi. Gaziler, KSC yargıcının kararı okurken kullandığı “Kosova halkı adına” ifadesine atıfta bulunarak “Benim adıma değil” sloganıyla eylem yapmıştı.
Cumhurbaşkanlığı ofisinden Perşembe günü yapılan açıklamada, “Cumhurbaşkanı, yasanın sponsoru olan Kosova Demokratik Partisi parlamento grubundan, meclisin yasayı, özellikle de İhtisas Daireleri'nin yetki ve görev alanına ilişkin hükümleri yeniden değerlendirmesine olanak tanıyan resmi bir teklif almıştır” denildi.
Açıklamada, “Cumhurbaşkanı, Kosova'nın tarihi gerçeklerini çarpıtma, savaşın kurtuluşçu niteliğine şüphe düşürme veya özgürlük ve hayatta kalma mücadelesi veren insanları, onları baskı altına alan rejimle bir tutma girişimlerine karşı olduğunu yinelemiştir” ifadeleri yer aldı.
İlk tasarı, dört eski KLA liderinin KSC tarafından Nisan 1998 ile Haziran 1999 arasında işlenen keyfi gözaltı, kötü muamele, işkence ve cinayet gibi savaş suçlarından hüküm giymesinin ardından kabul edilmişti.
Hashim Thaci ve Jakup Krasniqi'nin her biri 25 yıl, Kadri Veseli ve Rexhep Selimi ise Kasım 2020'den beri gözaltında geçirdikleri süre mahsup edilerek sırasıyla 18 ve 13 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Karar temyiz edilebilir ve avukatları mahkumiyete itiraz etmek için çalışıyor.
KSC'nin başka birini daha suçlayıp suçlamayacağına dair belirsizlik göz önüne alındığında, yasanın etkisi belirsiz olsa da verdiği mesaj netti ve Avrupa Birliği bu durumdan memnun kalmadı.
AB, yasanın ilk onaylanmasının ardından yaptığı açıklamada, “Yasa [...] Kosova'nın AB'ye karşı uluslararası yükümlülüklerine aykırıdır” dedi. AB, mahkemenin operasyonlarının çoğunu finanse etmektedir.
Avrupa Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, Perşembe günü Karadağ'daki Berlin Süreci Zirvesi'nde yaptığı konuşmada, Batı Balkanlar için “belirleyici anların yaşanacağı haftalar ve ayların” önlerinde olduğunu söyledi ve Kosova'ya uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerini hatırlattı.
Perşembe günü, yeni KSC tasarısının hazırlanmasında yer alan PDK milletvekili Perparim Gruda, Facebook'ta “İhtisas Daireleri Yasası'nı değiştiren yasada bir hata yoktur” diye yazdı.
Kosova İhtisas Daireleri, Kosova yargısının bir parçası olan ancak Lahey'de bulunan ve uluslararası personelin görev yaptığı hibrit bir mahkemedir. Mahkeme, 2015 yılında Kosova'nın Batılı müttefiklerinin baskısıyla kuruldu. Hashim Thaci, mahkemenin kurulmasının ana Kosovalı destekçilerinden biriydi.
Eski KLA liderlerinin bir aydan uzun bir süre önce hüküm giymesinden bu yana, KSC'ye yönelik eleştiriler Kosova'da hız kesmeden devam etti. 14 Ekim'de Kosova Ombudsmanı Naim Qelaj, Priştine'de KSC üzerinde dış denetim talep etmek için bir etkinlik düzenledi.
Qelaj, mahkemenin “Kosova Cumhuriyeti kurumları tarafından demokratik izleme ve kontrole tabi tutulmadığını, bunun da vatandaşlara karşı şeffaflık ve hesap verebilirlik eksikliği yarattığını” iddia etti.