Avrupa ve Orta Doğu'dan sekiz gücün dışişleri bakanı, Türkiye'nin talebi üzerine, bölgede yaşanan çatışmaların tırmanışını ve bunların ekonomilerini besleyen deniz taşımacılığı rotalarına yönelik artan engeller gibi sonuçlarını ele almak amacıyla bu Cuma İstanbul'da bir araya geliyor. EL PAÍS'e konuşan diplomatik kaynaklara göre, ev sahibi Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın mevkidaşlarına iletmek istediği mesajlardan biri şu: “Mevcut çatışmaların birbirini beslemesine, yeni bölgelere yayılmasına ve bölgesel gerilimlerin genel bir istikrarsızlığa dönüşmesine izin verilmemelidir.” Ayrıca bölgedeki güvenliğin “bölge ülkelerinin sorumluluk almasını gerektirdiği” ve bunun için “iş birliği mekanizmalarının güçlendirilmesinin” zorunlu olduğu vurgulanıyor.
Bu, Avrupa ve Orta Doğu'nun çeşitli askeri ve ekonomik güçlerini bir araya getiren ve R4+E3 olarak bilinen formatta gerçekleştirilen ilk toplantı olma özelliğini taşıyor. Müslüman çoğunluklu ülkeler olan Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve Mısır'dan oluşan R4 grubu bu yıl kuruldu ve özellikle ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırısı ve tüm bölgede patlak veren krizle ilgili durumu ele almak için şimdiden altı kez toplandı. E3 formatı (Birleşik Krallık, Fransa, Almanya) ise daha eski: 2003 yılında İran'ın nükleer programına ilişkin müzakereler konusunda diplomatik iş birliğini artırmak için oluşturuldu, ancak zamanla uluslararası meseleleri ele almak için belirli periyotlarla toplanan bir mekanizmaya dönüştü. Perşembe günü geç saatlerde katılımı duyurulan İtalyan Antonio Tajani de İstanbul'da bu üç Avrupa gücüne katılacak.
Gündemde, sekiz ülkenin anlaşmaya varmasının pek mümkün görünmediği bazı konular da dahil olmak üzere çok sayıda başlık bulunuyor. Bunlar arasında, Türkiye'nin “[İsrail'in] uzlaşmaz tutumunun uluslararası toplumun barış çabalarını engellediğini” masaya yatırmak istediği Filistin meselesi ve yasadışı yerleşim yerlerindeki “yerleşimci terörünü” durdurmak için Tel Aviv üzerindeki baskıyı artırma gerekliliği yer alıyor. Sekiz ülke, Yemen'deki Husilerin ilerleyişi ve Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları gibi diğer konularda ise yakın duruş sergiliyor. Hatta bu ülkelerin birçoğu Riyad'a yardım konusunda iş birliği yapıyor: Mekke Paktı (Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan) askeri yardım göndermeyi taahhüt etti; Fransa ve Birleşik Krallık da Avrupa ve Asya'nın tedariki için kritik olan enerji altyapısını korumak amacıyla benzer adımlar attı. İran'a yönelik saldırının ardından yeniden alevlenen Yemen'deki çatışma, Kızıldeniz ile Aden Körfezi'ni birbirine bağlayan ve Akdeniz ile Hint Okyanusu arasındaki seyrüseferi garanti eden Babülmendep Boğazı'ndaki deniz trafiğini tehlikeye attı. Bu darboğaz, Donald Trump ve Binyamin Netanyahu tarafından başlatılan savaşın bir sonucu olarak, Basra Körfezi kıyısındaki ülkelerin hidrokarbon ticareti için kilit bir yol olan Hürmüz Boğazı'ndaki sorunlara ekleniyor. Dünya tahıl tedariki için hayati önem taşıyan Karadeniz'deki durum da kritik: Ekim ayının başından bu yana o bölgede en az 18 ticari gemi saldırıya uğradı. Bu saldırıların ikisi Ukrayna'ya atfedilirken, büyük çoğunluğu (16) Rusya'ya mal ediliyor. Hayatını kaybeden denizci sayısı artmaya devam ediyor.