Arnavutluk, 'Flamingo Devrimi'nden kitlesel öğrenci hareketlerine ve Tiran sokaklarındaki şiddetli çatışmalara kadar uzanan bir süreçle, yoğun bir sosyal ve siyasi çalkantı dönemi yaşıyor.
Avrupa ülkelerindeki genel toplumsal tepki dalgasının bir parçası olan bu gelişmeleri değerlendiren ve Tiran'da yaşayan gazeteci-sunucu Rud Hizmo, Alexandra Tanka'ya verdiği demeçte, vatandaşların öfkesinin arkasında yatan nedenleri ve ülkenin neden bir çıkmaza girdiğini açıklıyor.
Hizmo, protestoların başlangıcındaki kıvılcımın, Jared Kushner ile bağlantılı tartışmalı bir turizm yatırımına karşı çıkan 'Flamingo Hareketi' olduğunu, ancak memnuniyetsizliğin çok daha derin kökleri bulunduğunu belirtiyor.
Ona göre ekonomik eşitsizlik, yolsuzluk, ekonomik gücün az sayıda elde toplanması ve gençlerin ülkelerinde bir gelecek görmemesi, binlerce insanı sokaklara döken temel faktörler arasında yer alıyor.
'Bunlar iki farklı protesto değil; yani öğrenci protestosu ve Flamingo protestosu ayrı şeyler değil. Bunlar, sadece farklı bir biçim alan aynı protestodur' diye vurguluyor.
Hizmo, yaklaşık dört aylık ağırlıklı olarak barışçıl geçen ve protestocuların beklediği karşılığı bulamadığı eylemlerin ardından, sonbaharda gençlerin ve öğrencilerin geri dönüşünün daha çatışmacı bir aşamayı işaret ettiğini açıklıyor.
Protestocuların temel talebi artık Edi Rama'nın istifası. Ancak gazeteciye göre, bu talebin arkasında daha büyük bir sorun yatıyor: Güvenilir bir siyasi alternatifin yokluğu.
Gençlerin büyük bir kısmının sadece Rama'yı değil, muhalefet lideri Sali Berişa'yı da reddettiğini ve yarın için ortak kabul edilebilir bir öneri geliştirilemediğini savunuyor.
'Bir plan yok. Sorun bu' diyen Hizmo, merkezi bir liderlikten ve somut bir siyasi geçiş planından yoksun bir hareketi tarif ediyor.
Ona göre sorun sadece kişilerle sınırlı değil. Seçim ve siyasi sistemin büyük partileri kayırdığını, aynı patolojileri yeniden ürettiğini ve gerçek bir değişim imkanını kısıtladığını düşünüyor.
'Sorun sistemdir, isimler değil' diyerek durumu özetliyor.
Hizmo, Başbakan'ın seçim meşruiyetine ve Arnavutluk'un Avrupa yolculuğunun devam etmesi gerektiğine vurgu yapması nedeniyle, Rama'nın istifasının son derece düşük bir ihtimal olduğunu değerlendiriyor.
Aynı zamanda şiddetin tırmanmasından, polisle yaşanan çatışmalardan ve can kaybı riskinden duyduğu endişeyi dile getiriyor. Ayrıca, olaylar korkusuyla kapanan işletmeler ve artan belirsizlik ile günlük yaşam üzerindeki etkileri de tarif ediyor.
Protestocuların memnuniyetsizliğini kabul etse de, çıkış yolunun demokratik süreçler ve siyasi sistemin esaslı bir şekilde değiştirilmesi yoluyla aranması gerektiğinde ısrar ediyor.
Hizmo'nun tarif ettiği şekliyle soru hala açık: Toplumsal öfke siyasi bir değişime dönüşebilir mi, yoksa Arnavutluk istifa etmeyi reddeden bir hükümet ile henüz yarın için bir öneri oluşturamamış bir hareket arasında sıkışıp mı kalacak?
Arnavutluk'taki protestoların, kıyı ve koruma altındaki bölgelerdeki büyük turizm yatırımları planları nedeniyle Mayıs 2026'nın sonlarında başladığını hatırlatmakta fayda var.