İran, Hürmüz Boğazı ve çevresinde yedi petrol tankerinin alev aldığını veya hasar gördüğünü açıklarken, İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), ABD'nin yeni saldırılarının daha geniş çaplı bir karşılığı tetikleyebileceği konusunda uyardı ve dünya yeni düşmanlıkların olasılığına karşı tetikte bekliyor.
Analistler, 3 Kasım ara seçimlerinden önce bir ABD saldırısının düşük ihtimal olduğunu düşünse de, her iki taraftaki kılıç sallama politikaları, tırmanan söylemlerin Hürmüz Boğazı'nın kontrolü ve İran'ın nükleer tesislerinin merkezinde olduğu yeni saldırılara yol açabileceği korkusunu artırdı.
Ancak, savaş öncesinde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının beşte birinin taşındığı bu kritik Körfez su yolu, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik ilk saldırılarını başlatmasından önce bir sorun teşkil etmiyordu. Üstelik o dönemde İran'ın nükleer programına ilişkin görüşmeler devam ediyordu.
ABD, tükenen savunma silahı stoklarıyla boğuşurken ve küresel bir enerji krizi büyürken, olası yeni saldırılar öncesinde durum nasıl görünüyor ve tüm bunların başladığı Şubat ayına göre nasıl bir farklılık gösteriyor?
Savaşın başladığı Şubat ayının aksine, saldırıların yeniden başlaması durumunda ABD ve İran birkaç farklı cephede savaşıyor olacak.
ABD-İsrail saldırılarının İran'a yönelik hedefi başlangıçta yönetimi devirmek olsa da, bir diğer amaç da Hamas ve Hizbullah dahil olmak üzere İran'ın bölgesel müttefiklerini zayıflatmaktı. Saldırıyı duyuran Trump, Tahran destekli grupların ABD güçlerine saldırmasını ve bölgeyi istikrarsızlaştırmasını engelleme sözü verdi.
Saldırı İran hükümetinde bir değişikliği zorlamakta başarısız olsa da, İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları devam ederken Hamas ciddi şekilde zayıfladı; geçen yılın Ekim ayında ABD destekli bir "ateşkes" ilan edilmesinden bu yana 1.400'den fazla Filistinli öldürüldü.
İran Dini Lideri Ali Hamaney'in ilk ABD-İsrail hava saldırılarında öldürülmesinin ardından Hizbullah'ın kuzey İsrail'deki hedeflere yönelik misillemesi, Mart ayı başlarında Lübnan'ı savaşın içine çekti.
İsrail, Hizbullah'ın kaleleri olarak gördüğü Güney Lübnan ve Beyrut banliyölerindeki bölgelere yönelik bir bombalama kampanyası başlattı ve bir noktada ülkenin yaklaşık beşte birini işgal ederek bir milyondan fazla insanı yerinden etti. İsrail hala Lübnan'ın güney sınırında önemli miktarda toprağı işgal altında tutuyor.
Bununla birlikte en büyük coğrafi değişim, Körfez'in su yollarının ve enerji altyapısının kilit hedefler olarak ortaya çıkması oldu. İran'ın ABD askeri varlıklarına ve sivil altyapıya yönelik saldırıları, Körfez ülkelerini kaçınmayı umdukları bir savaşın sonuçlarıyla karşı karşıya bıraktı.
Royal United Services Institute'tan araştırma görevlisi Urban Coningham, Al Jazeera'ye şunları söyledi: "ABD-İran müzakereleri daha önce İran'ın bölgesel müttefikleri ve nükleer programı üzerine odaklanmıştı. Hürmüz Boğazı ve Körfez'e yönelik saldırılar artık çekişmenin merkez noktaları haline geldi."
Körfez daha önce de saldırılar yaşamış olsa da Coningham, İran'ın petrol ve gaz altyapısına yönelik olanlar da dahil olmak üzere son saldırılarının ölçeğinin ve "hızının" önemli bir değişime işaret ettiğini belirtti.
Savaş öncesinde uluslararası deniz taşımacılığına serbestçe açık olan İran ile Umman arasındaki Hürmüz Boğazı, artık Tahran'a sınırlarının çok ötesinde maliyetler yükleme aracı sağlıyor. İran oradaki deniz taşımacılığını tehdit etmeye ve saldırmaya devam ederken, ABD de İran limanlarına yönelik kendi ablukasını sürdürüyor. Trafik ciddi şekilde aksadı ve petrol ve gaz arzı keskin bir şekilde azaldı.
Mart ayında CNN, Pentagon ve ABD Ulusal Güvenlik Konseyi'nin önemli ölçüde...