1 Ekim 1946'da Uluslararası Askeri Ceza Mahkemesi Nuremberg'deki kararını açıkladı. Bu anı genellikle uluslararası ceza adaletinin doğum günü olarak anarız. Duruşmanın aynı zamanda pedagojik bir amacı vardı: Nazizmin gerçekliğini ortaya koymak ve Almanya'yı sadece kurumları ve insanlarıyla değil, fikirleriyle de arındırmak (denizifiye etmek).
Sanıklar suçlamaları inkar edemedikleri için avukatları, suçu işleyip yine de suçlu olmamalarını sağlayacak bir savunma bulmak zorundaydı: Bu, verilen emirlere itaatti. On beş yıl sonra, Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann da Kudüs'te aynı stratejiyi benimsemiş ve mahkemede "suçlamalar anlamında suçsuz" olduğunu ilan etmişti. Kabul edildiği takdirde bu savunma çizgisi, intihar ederek adaletten kaçan Adolf Hitler ve Heinrich Himmler dışında sorumlu bırakmıyordu: Ortada yargılanabilecek kimse kalmayacağı için kusursuz bir suçtu bu.
Mahkeme bu savunmayı reddederek bugün kanunlaşmış olan kriteri ortaya koydu: Önemli olan emrin varlığı değil, ahlaki bir seçimin fiilen mümkün olup olmamasıydı. Böylece karar, bireysel sorumlulukta yeni bir dönemin kapısını araladı; ancak savunma da geride, o günden beri bu sorumluluktan kaçmayı sağlayan mazereti bıraktı: "Elimizden bir şey gelmiyordu, sadece emirleri uyguluyorduk." 1946'da Nazi Reich'ının önde gelen isimleri için savunma olarak öne sürülen, 1961'de Eichmann tarafından yinelenen, 1968'de Vietnam'daki My Lai katliamından sorumlu tutulan Amerikan askerlerinin yargılanmasında tekrar edilen, Ruanda ve Kızıl Kmerler mahkemelerinde dahi öne sürülen bu argüman, hatta 2024 yılındaki Mazan (Vaucluse) tecavüz davalarında bile ileri sürüldü.
Eğer bu argüman sıradanlaşmış bir mazerete dönüştüyse, bunun nedeni mahkeme salonlarının dışında bilginlerin de desteğini bulmuş olmasıdır. Feylesof Hannah Arendt (1906-1975), Eichmann'ın davası üzerine yazdığı röportajında sanığın savunmasını ciddiye aldı. Düşüncesi sonradan nesillerce çıkarılan anlamdan çok daha inceliklidir, ancak [Eichmann Kudüs’te: Kötülüğün Sıradanlığı Üzerine Bir Rapor (Gallimard, 1966)] adlı kitabından çoğunlukla sadece alt başlığı ve sonuca varılan kısmı akılda kalmıştır: Milyonlarca insanın yok edilmesine nefret ya da fanatizm duymadan katkı sağlayan bürokratı çağrıştıran "kötülüğün sıradanlığı" ifadesi.
Bu makalenin okunması gereken %68.23'lük kısmı kalmıştır. Devamı abonelere özeldir.