Pakistan, Türkiye, Katar ve Endonezya tarafından Çarşamba günü Doha'da imzalanan Badr Mutabakat Zaptı, Orta Doğu devletlerinin, ABD liderliğindeki mevcut bölgesel güvenlik düzenlemelerinin güvenilirliğine dair artan şüpheler karşısında savunma ortaklıklarını çeşitlendirme çabalarının en son tezahürüdür.
Ancak bu tür anlaşmaların çoğalması, yeni bir bölgesel güvenlik mimarisinin temellerini atmaktan ziyade, ülkelerin daha fazla ortak edindiği, ayrı stratejik çıkarların peşinde koştuğu ve farklı seviyelerde askeri taahhütleri kabul ettiği daha parçalı bir manzara ortaya çıkarmaktadır.
Bu sürecin ne kadar dengesiz olduğunun, bizzat bölge ülkeleri tarafından imzalanan anlaşmalardan daha büyük bir örneği olamaz.
Örneğin Badr, savunma sanayii üretimi, teknoloji transferi, araştırma-geliştirme ve eğitime odaklanarak katılımcıların bir saldırı durumunda askeri yardım taahhüdünde bulunmaksızın endüstriyel yeteneklerini birleştirmelerine olanak tanımaktadır.
Buna karşılık, Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye tarafından Ağustos ayında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında Eylül 2025'te imzalanan Stratejik Karşılıklı Savunma Anlaşması'nı temel alarak, bir katılımcıya yapılan saldırının hepsine yapılmış sayılacağını öngörmesiyle çok daha ileri gitmektedir.
Bunlar, bölge ülkeleri tarafından imzalanan veya sağlamlaştırılan diğer birçok anlaşmanın yanı sıra iki önemli anlaşmadır; ancak Badr ve Mekke anlaşmaları arasındaki zıtlık dikkat çekicidir. Çünkü bu anlaşmalar, amaç ve yükümlülükleri bakımından önemli ölçüde farklılık göstermelerine rağmen, genellikle gelişmekte olan bir bölgesel güvenlik mimarisinin kanıtı olarak kabul edilmektedir. Mekke anlaşması katılımcı ülkeler arasında güvenlik garantilerini resmileştirirken, Badr endüstriyel kapasite geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Bu bölgesel güvenlik girişimlerinin arkasındaki ivme, bu yıl yaşanan ABD-İsrail ve İran savaşının, dış korumaya aşırı güvenmenin risklerini ortaya koymasıyla artmıştır. Özellikle Körfez ülkeleri için İran çatışması, mevcut güvenlik ortaklıklarının büyük bir bölgesel çatışma sırasında çıkarlarını yeterince koruyup koruyamayacağı konusunda soru işaretleri yaratmıştır.
Önemli bir nokta olarak, etkilenen ülkelerin tepkisi, askeri yetenekleri hala vazgeçilmez kabul edilen ABD'yi terk etmek değil, yeni ortaklıklar, yerli savunma üretimi ve seçici taahhütler yoluyla ek seçenekler aramak olmuştur.
ABD güvenlik şemsiyesinin yetersizliği izleniminin yanı sıra, bu daha fazla stratejik özerklik arayışına, Körfez İşbirliği Konseyi'nin 2000 yılında imzalanan ve bir üyeye yönelik saldırganlığın hepsine yönelik saldırganlık teşkil ettiğini öngören kendi Ortak Savunma Anlaşması bağlamında da bakılmalıdır. Ancak blok, ekipman, komuta sistemleri ve ulusal önceliklerdeki farklılıklar nedeniyle bu taahhüdü entegre bir askeri yeteneğe dönüştürmekte zorlanmıştır.
Peninsula Shield Force'un (Yarımada Kalkanı Gücü) tam olarak faaliyete geçmesinin önündeki engeller, kolektif savunma ilkesi ile koordineli bir yanıt organize etme yeteneği arasındaki uçurumu daha da gözler önüne sermiştir.
Bölge ülkelerinin imzaladığı daha yeni düzenlemeler, kısmen bu KİK deneyimini yansıtmaktadır. Bu nedenle, bu ülkeler gelişmiş güvenlik iş birliği isterken, aynı zamanda bağımsız kararlar alma özgürlüklerinden vazgeçme konusunda da isteksizdirler.
Sonuç olarak, bazı alanlarda birbirini tamamlayabilecek bir ortaklıklar ağı ortaya çıkmaktadır.