Hürmüz Boğazı'nda ve çevresinde tankerlere yönelik saldırıların artması ve ABD ile İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşı sona erdirme çabalarının çıkmaza girmesiyle birlikte petrol fiyatları son beş ayın en yüksek seviyelerine doğru tırmandı.
Uluslararası gösterge olan Brent ham petrolü, Çarşamba günü varil başına 2 dolardan fazla artışla 110,85 dolara yükselerek beş aylık zirvesine yaklaştı.
Bir gün önce İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), boğazda yasadışı geçiş noktası olarak nitelendirdikleri bir yerde iki tankerin mayına çarparak "ateşe verildiğini" açıkladı. Ardından Perşembe günü IRGC, yedi tanker daha vurduğunu iddia etti, ancak Washington bu iddiayı reddetti. IRGC'den yapılan açıklamada, hedef alınan gemilerden dördünün petrol transferi yaptığı sırada vurulduğu ve gece boyunca alev aldığı belirtildi.
Eylül ayında, Ensarullah olarak da bilinen Husiler (Allah'ın Yardımcıları), Kızıldeniz'e açılan kritik bir boğaz ve Mısır'ın Süveyş Kanalı'na açılan bir kapı olan Bab el-Mendeb boğazına yakın Yemen'deki toprakları ele geçirdi.
Bu tırmanış, İran savaşının 28 Şubat'ta başlamasından bu yana zaten yoğun bir şekilde kullanılan dünyanın acil durum petrol stoklarının onlarca yılın en düşük seviyelerinde bulunduğu bir dönemde gerçekleşti.
Al Jazeera, analistlere şu soruyu yöneltti: Çatışmalar tam anlamıyla yeniden başlar, Hürmüz Boğazı tamamen kapanır ve Husi saldırıları Bab el-Mendeb'i tıkarsa, dünyanın rezervleri ne kadar süre dayanabilir?
Stratejik petrol rezervleri, hükümetler veya onlar adına şirketler tarafından bir arz acil durumunda kullanılmak üzere tutulan ham petrol ve yakıt stoklarıdır.
1974 yılında Arap petrol ambargosunun ardından kurulan Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), bunların çoğunu koordine etmektedir. Ajansın ithalatçı üyeleri, net ithalatlarının en az 90 gününü karşılayacak stok tutmak zorundadır. Çin ve Hindistan bu teşkilatın üyesi değildir.
ABD ve İsrail'in İran'a karşı başlattığı savaştan günler sonra, 11 Mart'ta IEA'nın 32 üyesi, acil durum stoklarından 400 milyon varili kullanıma sunma konusunda anlaştı; bu miktar, Rusya'nın 2022'deki Ukrayna'yı tam kapsamlı işgalinden sonra serbest bırakılan hacmin iki katından fazladır.
IEA rakamlarına göre ABD, Stratejik Petrol Rezervi'nden (SPR) 172,2 milyon varil, Japonya ise 79,8 milyon varil taahhüt etti.
ABD Enerji Bakanlığı'na göre, o tarihten bu yana SPR 283 milyon varile gerileyerek Ekim 1982'den bu yana en düşük seviyesine indi.
ABD Enerji Bilgi İdaresi'ne göre, bu petrolün büyük bir kısmı satılmaktan ziyade ödünç verildi ve fazladan varillerle birlikte geri iade edilmesi gerekiyor.
Bu miktar Şubat ayındaki savaşın başlamasından öncesine göre çok daha az ve tamamı kullanılamıyor.
Sparta Commodities'te kıdemli ham petrol analisti olan Aaron Kildow, Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada, Çin ve İran hariç küresel stratejik stokların Aralık 2025'in sonundan bu yana yaklaşık 327 milyon varil düştüğünü, bu düşüşün yüzde 95'inin ABD, Avrupa ve Japonya'dan kaynaklandığını belirtti.
Kildow, ihraç edilmesi olası olmayan Çin stokları ile Hürmüz'ün tamamen kapanmasıyla kesintiye uğrayabilecek Körfez stokları hariç tutulduğunda, dünya genelinde yalnızca yaklaşık 400 milyon varil kullanılabilir rezerv kaldığını tahmin etti.
Bu mevcut stokların neredeyse yarısı Japonya'da bulunuyor.
Kildow, Avrupa'nın taahhüt edilmemiş yaklaşık 76 milyon varile sahip olduğunu ancak Almanya gibi üyelerin yerel bir acil durum için bir kısmını ellerinde tuttuğunu söyledi.
Kildow, "Avrupa hem zamanlama hem de isteklilik açısından gerçek bir joker karttır" dedi.
Öte yandan, analitik firması Kpler'de kıdemli ham petrol analisti olan Muyu Xu, Al Jazeera'ye verdiği demeçte, Çin'in kara üzerindeki ham petrol stoklarının Şubat sonundaki 1,23 milyar varilden 1,13 milyar varile gerilediğini, ancak bunun hâlâ yaklaşık 80 günlük rafineri girdisi için yeterli olduğunu söyledi.
Hindistan'ın rezervleri ise ithalatının yalnızca sekiz gününü karşılıyor.