Kenya'nın Hint Okyanusu kıyısındaki Mombasa'nın yaklaşık 65 kilometre (40 mil) güneybatısında kutsal bir alan olan Mrima Tepesi, ABD ile Çin arasındaki kritik mineraller rekabetinde yeni bir cephe olarak ortaya çıkıyor.
ABD liderliğindeki ve Çinli teklif sahipleri, nadir toprak elementleri ve çeliği daha güçlü ve hafif hale getirmek için kullanılan bir metal olan niyobyum açısından zengin olan sahanın geliştirilme hakları için yarışıyor.
Washington, Pekin'in küresel nadir toprak elementleri arıtmasındaki hakimiyetine meydan okumaya çalışırken, Amerikalı yetkililer Kenya'nın yerli kritik mineraller işleme endüstrisinin geliştirilmesini desteklemeyi teklif etti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, geçen hafta New York'taki BM Genel Kurulu marjında Kenya Devlet Başkanı William Ruto ile bir araya geldi. İkili, Kenya'nın kritik mineral kaynaklarının "ülkeyi sektörde kilit bir oyuncu konumuna getirirken ABD'li firmalara katma değer sağlama fırsatları sunabileceğini" görüştü.
Üst düzey bir ABD heyeti de 9 Eylül'de Nairobi'deki AmCham İş Zirvesi'nde bu tür bir Amerikan katılımı için gerekçe sundu. Heyette, Afrika İşlerinden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Frank Garcia ve Güney Afrika, dış yardım ve kritik minerallerden sorumlu dışişleri bakan yardımcısı vekili Chris Kulukundis de yer aldı.
Washington, işlenmiş nadir toprak elementleri konusunda Çin'e olan bağımlılığını azaltmaya çalışıyor. Uluslararası Enerji Ajansı'na göre Çin, 2025 yılında küresel nadir toprak elementleri arıtmasının yaklaşık yüzde 85'ini gerçekleştirdi.
Sahra altı Afrika odaklı jeoekonomik analist Aly-Khan Satchu, ABD-Çin mücadelesinin sadece maden yataklarını güvence altına almanın ötesine geçtiğini söyledi.
Satchu, "Nihayetinde, ABD ve Çin'in kritik mineraller etrafındaki rekabeti bu minerallere erişimden ziyade arıtma altyapısı ile ilgilidir" dedi.
Satchu, "Çin on yıllık bir avantaja sahip" diye ekledi ve Kenya'nın rakip teklifleri bu daha geniş stratejik bağlamı göz önünde bulundurarak değerlendirmesi gerektiğini belirtti.
Garcia, Washington'ın Kenya'nın madencilik ve işleme endüstrilerini inşa etme çabalarını desteklemeye hazır olduğunu söyledi. Garcia, "Kritik mineraller, Başkan Donald Trump için en büyük önceliktir" dedi ve ekledi: "Kenya bu alanda bölgesel bir lider haline gelirken onunla çalışmaya hazırız."
Çin'e üstü kapalı bir gönderme yapıyor gibi görünen açıklamalarda bulunan Garcia, "Amerikan şirketleri buraya çıkarıp gemiyle taşımak için gelmedi. Bu bir ortaklık değildir. Bu sömürüdür" dedi. Garcia, ABD'nin katılımının topluluklara yatırım, iş gücü geliştirme ve teknoloji transferini içereceğini sözlerine ekledi.
Washington'ın Kenya'da daha fazla işlemenin gerçekleşmesini, yerel istihdam yaratılmasını ve ev sahibi ülkenin minerallerin değerinden daha fazla pay almasını istediğini söyledi.
Aynı etkinlikte Kulukundis, geçmiş araştırmaların yaklaşık 105 milyon ton mineralleşmiş cevherin varlığına işaret ettiği Mrima Tepesi'nde geliştirme hakları arayan teklif sahipleri arasında ABD liderliğindeki iki konsorsiyumun da bulunduğunu söyledi.
Kenya, nadir toprak elementleri ve niyobyum kaynaklarının değeri 62,4 milyar dolar olarak tahmin edilen yatak için bir geliştirici seçmek üzere mart ayında uluslararası bir ihale başlattı.
Madencilik Baş Sekreteri Harry Kimtai, ilk başta ilgilendiğini belirten 13 gruptan geriye altı adayın kaldığını söyledi. Kimtai, kalan teklif sahiplerinden ikisinin Çinli olduğunu belirtti.
Kimtai, "Anlaşma henüz kapatılmadı" dedi.
New York'ta borsaya kote Critical Metals Corp tarafından yönetilen Mrima Earth Limited Konsorsiyumu, temmuz ayında ihalede ilerleme kaydettiğini açıkladı. Avustralyalı şirketler RareX ve Iluka Resources bir konsorsiyum oluşturmuş ve uluslararası rekabet başlamadan önce Mrima Tepesi üzerinde arama hakları aramıştı.