Sudan'ın başkenti Hartum'un doğusundaki Imtidad Nasser mahallesinde yaşayanlar, gökyüzünün insansız hava araçlarıyla (İHA) dolduğu korkutucu bir yeni gerçeklikle boğuşuyor.
Bölge sakini Ahmed Abdel Hamid, Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) tarafından gerçekleştirilen yakın tarihli bir İHA saldırısı hakkında Al Jazeera'ye verdiği demeçte, "Gökyüzünde İHA'ların vızıltısını duyduk ama başta buna dikkat etmedik" dedi.
Ardından, uçaksavar ateşi ve iki büyük patlama bölgeyi sarstı ve mahalledeki bir aileden üç çocuk hayatını kaybetti.
Sudan genelindeki yıkıcı İHA saldırıları dalgası, son günlerde 160'tan fazla insanın ölümüne yol açarak, Nisan 2023'te başlayan rakip askeri güçler arasındaki çatışmada ölümcül bir evrime işaret etti.
Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) ve paramiliter RSF tarafından insansız hava araçlarının (İHA) kullanımındaki artış, değişen savaş alanı motivasyonları ve rakibi tüketmeye yönelik karşılıklı arzunun etkisiyle savaşı yerleşim mahallelerinin derinliklerine taşıdı.
Çatışma izleme kuruluşu ACLED'e göre, dördüncü yılına giren ve en az 59.000 kişinin ölümüne neden olan bu acımasız iç savaşta İHA kullanımı nispeten yeni bir gelişme. Yaklaşık 14 milyon insan evlerinden edilirken, 4,5 milyon kişi de ülkeyi terk etti.
Bu arada SAF ve RSF, çoğunlukla kara harekatları ve çatışmalar yoluyla ülkenin farklı bölgelerinin kontrolü için mücadele etmeye devam ediyor ve bu durum genellikle sivillere mal oluyor. Geçen yıl ülkenin batısındaki el-Fasher'de yaşanan ve Uluslararası Af Örgütü tarafından "etnik temizlik" olarak tanımlanan katliam, krizi uluslararası manşetlere taşıdı. RSF savaşçıları, 18 ay boyunca kuşatma altında tuttuktan ve o dönemde Darfur bölgesindeki son SAF kalesi olan şehri ele geçirdikten sonra on binlerce şehir sakinini katletti.
Şimdi, her iki tarafın da İHA'lara olan yoğun bağımlılığı, uzun menzilli ve önleyici operasyonlara yönelik bilinçli bir geçişi yansıtıyor. SAF için İHA'lar, karmaşık coğrafyada hareket etmek ve RSF'nin avantajlarını etkisiz hale getirmek için kritik bir araç sunuyor.
Askeri uzman Abu Bakr Abdel Rahim, ordunun Darfur ve Kordofan bölgelerinin derinliklerine yönelik İHA saldırılarını tırmandırmasının ana motivasyonunun "komuta ve kontrol merkezlerini, yakıt ve mühimmat depolarını ve özellikle Libya, Çad ve Güney Sudan sınırlarına bağlı ana ikmal yollarını hedef almak" olduğunu söyledi.
Coğrafya bu stratejide çok önemli bir rol oynuyor. Abdel Rahim, "Darfur bölgesi çok geniş; ordunun Kordofan'daki mevcut yoğunlaşma alanlarından çöl mesafeleri ve askeri açıdan savunmasız uzun yollarla ayrılıyor, bu da devasa mühendislik, hava ve lojistik desteği olmadan kara ilerleyişini son derece karmaşık hale getiriyor" diye açıkladı.
Abdel Rahim, bu hedefli saldırılar aracılığıyla ordu liderliğinin RSF'nin "güçlerini toplama ve karşı saldırı başlatma veya kaybettiği stratejik bölgeleri geri alma yeteneğini" zayıflatmayı amaçladığını belirtti. Ayrıca ordu, Nyala gibi şehirleri vurarak "onların moralini bozmayı, arka kontrol bölgelerinde bile kendilerini güvensiz hissetmelerini sağlamayı ve paralel idari yapılar kurma çabalarını sekteye uğratmayı" hedefliyor.
Askeri yetkililer, son tırmanışın arkasında belirli taktiksel hedefler olduğunu söylüyor. SAF'ın Kordofan'daki Özel Harekat Kuvvetleri sözcüsü Mohamed Didan, Facebook'ta yaptığı bir paylaşımda, ordunun Kordofan, Batı Darfur ve Güney Darfur genelinde "Hızlı Destek Kuvvetleri'ne ait sabit ve hareketli hedeflerin yanı sıra piyade birliklerini, araçları, komutanları ve bireyleri hedef alan 75 hava saldırısı" başlattığını belirtti.