Bir F-22 savaş uçağının kokpitinden Pasifik'te seyreden bir uçak gemisine kadar, ABD ordusu insansız hava araçlarını çok uzak mesafelerden komuta etmenin yeni yollarını sergiliyor.
Washington, bölgedeki hava ve deniz gücünü yeniden tanımlayabilecek bir teknoloji yarışında Pekin'i geride bırakmaya çalışırken, ABD bu ay iki yeni test gerçekleştirdiğini açıkladı.
ABD ordusunun kaydettiği ilerlemeleri ve bunların Tayvan çatışması için potansiyel önemini gözler önüne seren bu testlerde; bir F-22 pilotu uçuş sırasında otonom YFQ-44A muharebe insansız hava aracını (İHA) kontrol ederken, USS Ronald Reagan uçak gemisindeki operatörler ise 3.380 kilometreden (2.100 mil) daha uzak bir mesafede, Illinois'deki bir tesiste bulunan MQ-25A yakıt ikmal İHA'sını uzaktan yönettiler.
Uzmanlar, bu teknolojilerin ABD güçlerinin insanlı platformları düşman savunmasının menzili dışında tutarken hedefleri takip etmesine ve vurmasına yardımcı olabileceğini belirtiyor. Ancak uzmanlar, Çin'in elektronik karıştırma ve uydu karşıtı saldırılarının, İHA'ları komuta etmek için gereken iletişim bağlantılarını kesintiye uğratabileceği konusunda uyarıyor.
Çin de benzer yeteneklerin peşinde; nitekim GJ-11 hayalet saldırı İHA'sının insanlı savaş uçaklarıyla formasyon halinde uçtuğunu sergilemişti.
Son ABD testleri, insansız hava araçlarını komuta etmenin yollarını öne çıkardı. 16 Ekim'de açıklanan F-22 gösterisinde pilot, YFQ-44A'ya görevler atarken, İHA'nın yazılımı pilotun her hareketi yönlendirmesine gerek kalmadan manevraları gerçekleştirdi.
Deneme ayrıca, bir F-22 pilotunun General Atomics MQ-20 Avenger İHA'sını komuta etmesinden bir yıl sonra, ABD'nin savaş uçaklarıyla birlikte çalışabilecek İHA türlerini genişlettiğini de gösterdi.
Donanmanın testi ise uzun mesafeli iletişime odaklandı. Pazartesi günü donanma, USS Ronald Reagan'daki operatörlerin Boeing'in Illinois'deki tesisinde bulunan bir MQ-25A'yı komuta etmek için uyduları kullandığını duyurdu; bu durum nihayetinde uçak gemilerinin İHA'ları doğrudan radyo bağlantılarının çok ötesinde yönlendirmesine olanak tanıyabilir.
Diğer denemeler arasında, yerdeki bir F-35 pilotunun havadaki bir İHA'ya emir vermesi ve bir İHA'nın koşullar değiştikçe görev planını otonom olarak ayarlaması yer aldı. Bu testler, hem İHA'ları kontrol etmenin artan çeşitliliğini hem de bu varlıklara görevleri yerine getirmeleri için tanınan artan özgürlüğü gözler önüne seriyor.
Analistler, bu gelişmelerin muharebe avantajları sunduğunu söylüyor. Parley Policy Institute Direktörü Michael Bosack'a göre, bu teknolojinin değeri kısmen pahalı uçakları ve savaş gemilerini korumada yatıyor. Bosack, İHA'ların "keşif, kalkan veya yem" görevi görebileceğini, "farklı sensörler veya hedefleme dizileri" taşıyabileceğini ya da insanlı uçaklar başka yerlere odaklanırken düşman İHA'larıyla çatışabileceğini belirtti.
Bu durum, Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nu (PLA) daha fazla hava aracını takip etmeye ve gerçek tehditleri yemlerden ayırt etmeye zorlayabilir. Önden gönderilen İHA'lar, ABD pilotlarını riske atmadan Çin savaş gemilerini veya füze rampalarını tespit edebilir; diğerleri ise hava savunma ateşini üzerine çekerek Çin güçlerini radar pozisyonlarını açıklamaya veya değerli füzelerini harcamaya zorlayabilir.
Savunma danışmanlığı firması Perceptum'un direktörü Timothy Heath, çatışma bölgesine yakın bir pilotun, durum geliştikçe bir İHA'nın emirlerini değiştirebileceğini, bunun da keşiften hedef vurmaya kadar daha "esnek ve duyarlı eylemlere" olanak tanıdığını söyledi.
Ancak İHA'nın türü de önem taşıyor. Emekli Kraliyet Avustralya Hava Kuvvetleri grup kaptanı Peter Layton, YFQ-44A gibi gelişmiş hava araçlarının, savunmayı salt sayılarla bastırmaktan ziyade insanlı savaş uçaklarını "daha hayatta kalabilir ve ölümcül" kılmak için tasarlandığını söyledi.
Şu anda Griffith Asya Enstitüsü'nde misafir araştırmacı olan Layton, bu İHA'ların savaş uçakları için "ek füzeler" taşıyabileceğini belirtti.