Endonezya hükümeti, orman ve arazi yangınlarının yaygınlaşması üzerine yapılan yoğun 'ulusal afet' ilan etme çağrılarına direniyor. Hükümet, vatandaşların sağlık durumunun kötüleştiğine dair raporlara ve afet uzmanlarının daha koordineli bir müdahale gerektiği uyarılarına rağmen, krizi tek başına yönetebileceği konusunda ısrarcı.
Eleştirmenler, bu isteksizliğin, ulusal afet ilanının Cakarta'yı diğer siyasi önceliklerden fon kaydırmaya zorlayabileceği ve yönetimi afet müdahalesi konusunda daha fazla incelemeye maruz bırakabileceği endişesinden kaynaklanabileceğini öne sürüyor.
Anlaşmazlık, Başkan Prabowo Subianto yönetiminin ikinci yıl dönümü olan Salı günü, ülke genelindeki öğrenci protestocuların ulusal afet ilanı, hasar gören ekosistemlerin restorasyonu ve hem artan yaşam maliyetlerine hem de demokrasinin aşınmasına karşı eylem talep etmesiyle daha da şiddetlendi.
Benzer bir talep, geçen ay Batı Kalimantan'daki sivil toplum ve yerli gruplar tarafından açılan bir toplu davaya da dahil edilmişti; ancak hükümet yangınların böyle bir statüyü gerektirmediğini savunuyor.
Siyasi ve Güvenlik İşlerinden Sorumlu Koordinasyon Bakanı Dudung Abdurachman Çarşamba günü gazetecilere verdiği demeçte, "Ulusal afet ilan edilirse, durumdan faydalanmak isteyenler mutlaka çıkacaktır. Afet yönetimi artık ulusal düzeyde zorunludur, bölgesel yönetimlerin sorumluluğu değildir" dedi.
"Bu yangınlar sadece sıradan insanlar tarafından çıkarılmıyor; şirketler ve dışarıdan bazı taraflar kasıtlı olarak bu koşulları yaratıyor."
Başkan Prabowo Çarşamba günü yaptığı konuşmada, orman yangınları ve sınır ötesi pus nedeniyle Endonezya'yı "aşağılamayı seven ülkelere" karşı uyarıda bulundu ve "zamanı geldiğinde, dahil olan şirketleri açıklayacağız" diye ekledi.
Cakarta dış yardım tekliflerini takdir etse de, Dudung dış desteğin sorunu çözmeyeceği konusunda ısrarcı.
Dudung, "Japonya, Malezya ve Singapur yardım teklif etti. Japonya bir Chinook helikopteriyle bile geldi ama yine de yangınları söndüremediler" diyerek hükümetin "elinden gelenin en iyisini yaptığını" savundu.
Dudung Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Malezya'nın üç helikopter ve 52 itfaiyeci teklif ettiğini ancak sahadaki lojistik zorluklara dikkat çektiğini belirtti.
"Sahada yakıt dağıtımı gibi birçok engel var. Bu durum mutlaka sağlanan ekipman ve personelle ilgili değil. Şimdilik başa çıkabiliyoruz" dedi.
Ancak uydu verileri yıkımın boyutunu gözler önüne seriyor. Agence France-Presse tarafından alıntılanan ormansızlaşma izleme sitesi Nusantara Atlas'a göre, bu yılın Ocak ayı ile Eylül sonu arasında Endonezya ormanlarında 1,9 milyon hektardan (4,7 milyon dönüm) fazla alan yandı; bu, 2019'un aynı dönemine göre yüzde 38'lik bir artış anlamına geliyor. Kuruluş, 6,25 hektardan küçük yanık izlerinin rakamlara dahil edilmediğini belirterek, gerçek ölçeğin muhtemelen daha yüksek olduğunu ifade etti.
'Bencil' hamle
Endonezya Hukuki Yardım Vakfı'ndan avukat Edy Kurniawan Wahid, yönetimin tereddüdünün arkasında mali ve siyasi güdülerin olduğunu iddia etti.
Edy, "Son beş yılda afet olayları keskin bir şekilde artmasına rağmen, afet yönetimi için ayrılan ulusal bütçe aslında azaldı" dedi.
Cakarta bu yıl Ulusal Afet Yönetim Ajansı (BNPB) için 400 milyar rupi (22,1 milyon ABD doları) ayırdı; bu, geçen yılki 2 trilyon rupiden keskin bir düşüş anlamına geliyor.
"Hükümet, bunun ulusal afet ilan edilmesi durumunda, sonuçların mevcut bütçelerin yeniden odaklanması olacağından endişe ediyor olabilir."