Mekelle, Etiyopya - Mekelle'de dükkanlar yeniden açılıyor ve bankalar hizmet vermeye başlıyor, ancak bölge sakinleri gelecekte neler olacağı konusunda endişeli. Etiyopya federal güçleri ve müttefik savaşçılar, 4 Ekim'de Tigray bölgesel başkentini geri alırken, yeniden alevlenen çatışmalar bölgenin kırılgan toparlanma sürecinin bir kez daha raydan çıkabileceği korkusunu artırdı.
Kuzey Etiyopya'daki Tigray, federal güçler ile bölgenin baskın siyasi hareketi olan Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) arasındaki 2020-2022 savaşının yaralarını sarmaya devam ediyor. Bölge sakinleri için çatışmaların geri dönüşü; iş, eğitim, güvenlik ve gelecek konusunda yeni belirsizlikleri beraberinde getirdi.
Günlük hayat devam ediyor ancak zorluklar sürüyor.
Mekelle'de işletmeler ve finansal hizmetler kademeli olarak yeniden açılıyor, ancak birçok hane temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor. Geciken maaşlar kamu çalışanlarını gıda, kira ve okul masraflarını karşılayamaz hale getirirken, yıllardır süren çatışmalar aile birikimlerini tüketti.
“İşler yeniden açılıyor olabilir ama bu sorunlarımızın bittiği anlamına gelmiyor. Her gün hala masraflarımız var ve maaşlarımız olmadan nasıl idare edeceğimizi bilmek zor,” diyor Mekelle'de bir kamu görevlisi olan Gebregziabher.
Finansman krizi kamu sektörünün genelini etkiledi. Mart ayında Tigray'in geçici yönetimi, beklenen federal bütçe transferleri gerçekleşmediği için yaklaşık 137.000 kamu görevlisinin aylık maaşlarını artık karşılayamayacağını açıkladı. Nisan ayında bölgesel maliye bürosu, maaş ödemelerini ve kalkınma projelerini etkileyen 8,5 milyar birr'lik (yaklaşık 52.000 dolar) bir finansman açığı olduğunu bildirdi.
Birçok bölge sakini için işletmelerin yeniden açılması, normalleşmeye sadece kısmi bir dönüş sunuyor. Güvenilir gelir kaynakları ve daha fazla güvenlik olmadan, günlük masrafları yönetmek zor olmaya devam ediyor.
Tigray'deki öğrenciler için yeniden alevlenen çatışmalar, eğitimlerinin bir kez daha kesintiye uğrayacağı korkusunu canlandırdı. Birçoğu önceki savaş sırasında değerli eğitim zamanlarını zaten kaybetmişti ve daha da geride kalmaktan endişe ediyorlar.
Adigrat'ta 10. sınıf öğrencisi olan Shewit, dersler ve güvenlik konusundaki belirsizliğin onu geleceği hakkında endişelendirdiğini söyledi.
“Savaş yüzünden zaten çok zaman kaybettim. Eğitimimizin tekrar aksamasından ve bir yıl daha kaybedip daha da geride kalmaktan korkuyorum,” dedi.
Bazı üniversite öğrencileri, diğer devlet üniversitelerine geçiş yapmak için Tigray'den Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa'ya gitti. Eğitim Bakanlığı, Tigray'deki kurumlara kayıtlı öğrenciler için ülkenin diğer yerlerindeki üniversitelerde geçici yerleştirmeler yapılacağını duyurdu. Bakanlığın programına ilişkin haberlere göre, 17-18 Eylül itibarıyla 5.000'den fazla geri dönen öğrenci başvuru yaptı.
Axum Üniversitesi'nde üçüncü sınıf öğrencisi olan Abel, transfer talebinde bulunmak için Addis Ababa'ya gitti.
“Gitmek istemiyordum ama eğitimimi de sürekli askıya alamam. Başka bir üniversiteye geçip çalışmalarıma devam edip edemeyeceğimi görmek için Addis'e geldim. Sadece başladığım şeyi bitirmek istiyorum,” dedi.
Çatışmalar nedeniyle zaten yıllarını kaybeden öğrenciler için bu belirsizlik, sadece derslerin kesintiye uğramasından daha fazlası anlamına geliyor. Bu durum, mezuniyeti geciktirme ve zaten zor olan istihdam yolunu daha da zorlaştırma tehdidi taşıyor.
Eritre sınırı yakınlarında, askeri hareketlilik ve birliklerin konuşlandırılmasına dair çelişkili haberler, çatışmaların Tigray'in ötesine yayılabileceği korkusunu artırdı.
8 Ekim'de Associated Press, Etiyopya hükümetiyle müttefik bir komutanın, Eritre birliklerinin o hafta başında Adigrat ve Idaga Hamus'a girdiği yönündeki iddialarını haberleştirdi.