Doğu Libya parlamentosunun 2019 tarihli yasadışı Türk-Libya mutabakatını onaylaması konusu, Yunanistan'ın BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Aglaia Balta tarafından, Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis'in talimatıyla, kapalı kapılar ardında yapılan istişareler sırasında BM Güvenlik Konseyi üyesi devletlere sunuldu.
Yunanistan'ın bu ay Güvenlik Konseyi başkanlığını yürütmesi nedeniyle ulusal sıfatıyla müdahalede bulunan Büyükelçi Balta, Doğu Libya parlamentosunun kararının Doğu Akdeniz'deki istikrar ve güvenlik açısından taşıdığı risklere dikkat çekti.
Bu, konunun Güvenlik Konseyi'nde ilk kez ele alınmasıdır. Bugüne kadar ilgili tarafların pozisyonları, resmi mektuplar ve haritalar aracılığıyla BM'ye bildirilmişti. Kıbrıs, Mısır ve İtalya gibi bölge ülkelerinden de tepkiler ve ilgili yazışmalar gelmişti.
Güvenlik Konseyi'nin daimi üyesi olan Fransa'nın, söz konusu mutabakatı 2020 yılından bu yana geçersiz olarak nitelendirdiği belirtiliyor.
Edinilen bilgilere göre, Yunanistan'ın Daimi Temsilcisi, coğrafyanın değişmeyeceğini ve Deniz Hukuku'nun tek taraflı kararlarla yeniden tanımlanamayacağını vurguladı.
Yunan tarafı, Libya makamlarıyla iyi niyet çerçevesinde temasa geçtiğini ve deniz yetki alanlarının sınırlandırılması için görüşmeler yürüttüğünü belirtti.
Bununla birlikte Büyükelçi Balta, Yunanistan'ın Libya'daki yabancı müdahalelerin sona ermesi yönündeki uzun süreli ve Güvenlik Konseyi'ndeki iki yıllık üyeliği boyunca dile getirdiği pozisyonunu yineleyerek, ülkenin jeopolitik rekabetlerin çatışma alanı olmaması gerektiğini ifade etti.
Yunanistan, Libya kurumlarının birleşmesine ve siyasi sürecin ilerletilmesine verdiği desteği yineledi. Ancak Daimi Temsilci, bu hedeflerin üçüncü ülkelerin egemenliği ve egemenlik hakları pahasına takip edilemeyeceğini, Libya'nın istikrarının da sınırları dışında istikrarsızlık yaratarak sağlanamayacağını vurguladı.
Avrupa Birliği, Türk-Libya mutabakatını geçersiz ve hükümsüz olarak nitelendirerek, üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini ve Deniz Hukuku ile bağdaşmadığını vurguladı.
AB, Libya Temsilciler Meclisi tarafından 20 Ekim'de onaylanan 'Türkiye ile Libya arasında Akdeniz'de deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin Mutabakat Muhtırası'na yönelik sert memnuniyetsizliğini dile getirdi.
27 üye devlet, yaptıkları açıklamada AB'nin söz konusu mutabakata ilişkin tutumunun sabit ve net olduğunu vurguladı.
AB Dış Politika Sözcüsü Kaja Kallas, açıklamasında, 'Aralık 2019 Avrupa Konseyi Sonuçları'nda belirtildiği ve Haziran 2025'te teyit edildiği üzere, Türkiye-Libya Mutabakat Muhtırası üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal etmektedir ve Deniz Hukuku ile bağdaşmamaktadır. Geçersiz ve hükümsüzdür, üçüncü ülkeler için hukuki sonuç doğuramaz' ifadelerini kullandı.
Sözcü ayrıca, 'AB, Doğu Akdeniz'de istikrarlı ve güvenli bir ortam için stratejik bir çıkara sahiptir ve tüm ülkeleri, AB hukuku ve BM Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) dahil olmak üzere uluslararası hukuk uyarınca tüm üye devletlerin egemenlik haklarına saygı göstermeye çağırmaktadır' diye ekledi.
Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis ise 'yasadışı Türk-Libya mutabakatının uygulanmayacağı' konusunda kararlı bir duruş sergiledi.