Yunanistan, 2019 tarihli Türk-Libya mutabakatına ilişkin parlamento kararını BM Güvenlik Konseyi'ne taşıyarak, bu gelişmenin Doğu Akdeniz'in güvenlik ve istikrarı üzerinde yaratabileceği sonuçlar konusunda uyarıda bulundu. Bugüne kadar ilgili diplomatik tartışmaların taraflar arasındaki mektup ve harita alışverişiyle sınırlı kalması nedeniyle, bu konu ilk kez BM Güvenlik Konseyi'nde tartışmaya açılmış oldu.
Söz konusu müdahale, Yunanistan'ın BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Aglaia Balta tarafından, Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis'in talimatları doğrultusunda, Çarşamba günü (21/10) kapalı oturumda gerçekleştirildi. Konu, gündemin "Diğer Hususlar" bölümü kapsamında ele alındı.
Atina'nın mesajı: "Coğrafya değişmez"
Diplomatik kaynaklara göre Yunan büyükelçi, coğrafyanın siyasi kararlarla değiştirilemeyeceğini ve Deniz Hukuku'nun tek taraflı eylemlerle yeniden tanımlanamayacağını vurguladı. Bu açıklama, Ankara ile Trablus hükümeti arasında 2019'da imzalanan mutabakatın, Yunan adalarının deniz yetki alanlarını belirlemedeki etkisini görmezden gelerek uluslararası hukuku ihlal ettiği yönündeki yerleşik Yunan tezine dayanıyor.
Büyükelçi Balta, Yunanistan'ın BM Güvenlik Konseyi'ndeki iki yıllık geçici üyeliği kapsamında Ekim ayı dönem başkanlığını yürütmesi nedeniyle bu müdahaleyi ulusal sıfatıyla gerçekleştirdi. Aynı zamanda Atina'nın, deniz yetki alanlarının sınırlandırılması için diyalog arayışıyla Libya makamlarına iyi niyetle yaklaştığını belirtti.
Diplomatik yazışmalardan Güvenlik Konseyi'ndeki ilk tartışmaya
Yunan girişimi, bugüne kadar Türk-Libya mutabakatına ilişkin anlaşmazlıkların BM'ye sunulan resmi belgelerle sınırlı kalması nedeniyle özel bir önem taşıyor. Taraflar arasında mektuplar, haritalar ve hukuki görüşler paylaşılmış, Kıbrıs, Mısır ve İtalya gibi bölge ülkeleri de tepkilerini dile getirmişti. Güvenlik Konseyi'nin daimi üyelerinden Fransa'nın, söz konusu mutabakatı 2020 yılından bu yana geçersiz olarak nitelendirdiği biliniyor.
Doğu Libya Temsilciler Meclisi'nin yakın zamandaki kararı, Bingazi tarafının anlaşmayı onaylamasının Türkiye'ye karşı tutum değişikliğine işaret etmesi nedeniyle konuyu yeniden gündeme taşıdı. Atina, anlaşmanın onaylanmasının üçüncü devletlerin aleyhine yasal haklar doğuramayacağını savunarak anlaşmanın meşruiyetini reddediyor.
"Libya jeopolitik rekabet alanı olmamalı"
Aglaia Balta, konuşmasında Yunanistan'ın Libya'daki dış müdahalelerin sona ermesine verdiği desteği yineledi. Ülkenin farklı jeopolitik çıkarların çatışma alanı haline getirilmemesi gerektiğini belirten Balta, Atina'nın Libya kurumlarının birleştirilmesi ve siyasi sürecin ilerletilmesi çabalarını desteklediğini ifade etti. Ancak bu çabaların, diğer devletlerin egemenlik ve egemenlik hakları pahasına gerçekleştirilemeyeceğinin altını çizdi. Yunan büyükelçi, Libya'nın iç istikrar arayışının Doğu Akdeniz'in genelinde istikrarsızlığa yol açmaması gerektiğini vurguladı.