Tahran, İran – Son günlerde Ortadoğu'da ABD ve İsrail'in İran'a karşı savaşını sona erdirecek diplomatik bir atılım umuduyla bir diplomatik faaliyet dalgası yaşanıyor. Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir, Yemen'deki savaş ve son gerginlikleri görüşmek üzere Çarşamba günü Tahran'daydı. Bu, bölgede yeni bir çatışmanın patlak vermesine ilişkin korkuların arka planına denk geliyor. Buna rağmen Tahran, ABD koşullarını kabul edene kadar savaşın sona ermeyeceği ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmayacağı yönündeki tutumunu kararlılıkla sürdürüyor. İran, çekişmeli nükleer programı konusunda inatçı bir duruş sürdürüyor ve bu, Trump yönetiminin 28 Şubat'ta savaşı başlatma kararında bir etken oldu. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi sekreteri Mohsen Rezaei, Salı günü Münir ile görüştükten sonra Salı günü geç saatlerde yaptığı açıklamada, "İran'dan tek bir gram bile zenginleştirilmiş uranyum çıkarılmayacak" dedi.
Ancak İran'ın daha önce de teklif ettiği gibi, ülke içindeki yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyumun gözlemcilerin denetimi altında harmanlanması seçeneğini de göz ardı etmedi. İranlı yetkililer onlarca yıllık nükleer programı bir egemenlik hakkı ve grevlere, sabotajlara ve suikastlara rağmen kazanılmış bir başarı olarak sunuyor. Rezaei Salı günü bunu “milli zenginlik” olarak nitelendirdi. İran aynı zamanda radyofarmasötik üretimi gibi sivil amaçlarla ve Rusya ile işbirliği içinde Buşehr tesisinde enerji üretimi için de düşük zenginleştirilmiş uranyum kullanmıştır. Yetkililer, İran'ın daha fazla saldırıya maruz kalmayacağını garanti etmemesi halinde, nükleer programdan askeri baskı altında vazgeçmenin teslimiyet anlamına geleceğini savunuyor.
ABD Başkanı Donald Trump, savaşın başlangıcından bu yana İran'ın nükleer programını ortadan kaldırmak istediğini defalarca vurguladı. Ancak ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, bu ayın başlarında zenginleştirme kapasitesi seviyesindeki "anlamlı" bir düşüşün ABD'nin taleplerini karşılayabileceğini öne sürdü. İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'te İran'ın nükleer tesislerine saldırmasından önce Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), Tahran'ın yüzde 60'a kadar zenginleştirilmiş 440 kilogram (970 pound) uranyuma sahip olduğunu tahmin ediyordu. Bir nükleer bombanın yüzde 90'dan fazla zenginleştirilmesi gerekir. Saldırılar ve ardından 2026'da ABD-İsrail'in nükleer sahalara yönelik saldırıları İran'ın nükleer altyapısına ciddi şekilde zarar verdi. UAEA'nın önemli tesisleri denetleyememesi nedeniyle İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının çoğunun mevcut boyutu, durumu ve nerede olduğu henüz doğrulanmadı.
Tahran, savaşın başlamasından bu yana nükleer tesislerini denetlemek için IAEA'ya erişimi reddetti; ajansı, kararlar alarak ve nükleer dosyayı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne havale ederek Batı'nın çıkarlarını ilerletmekle suçladı. İranlı yetkililer bomba peşinde olmadıklarını iddia ediyor. Ancak Rezaei gibi üst düzey İranlı yetkililer, İran'ın nükleer tesislerine ve diğer altyapısına saldırıların devam etmesi halinde uluslararası nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması'na taraf olmanın geçerliliğini kamuoyu önünde sorguladılar. Yine de İranlı yetkililer bu hafta çok sayıda yabancı diplomatı ağırladı. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, bir gün önce Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleriyle yaptığı toplantının ardından Pazartesi günü Tahranon'daydı. Diğer Arap yetkililerin de Tahran'a ziyarette bulunduğuna dair işaretler vardı.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in de bu hafta başında İsrailli güvenlik yetkilileriyle görüştüğü bildirildi. Bu toplantılar savaşın yeniden başlaması ihtimalini azaltmış gibi görünmüyordu. Bu