ABD Başkanı Donald Trump, Çinli mevkidaşı Xi Jinping'i doğrudan havaalanından aldı ve karşılama konuşmasında iki ulus arasındaki güçlü dostluğu övdü; ayrıca Çin ile ABD'nin İkinci Dünya Savaşı sırasında nasıl müttefik olarak birlikte savaştığını hatırlattı.
Beyaz Saray'da yaptığı konuşmada, "İkinci Dünya Savaşı'nda birlikte savaşarak elde ettiğimiz büyüklüğe bakın" diyen Trump, 1941 ile 1942 yılları arasında Çin'in yanında Japonlara karşı savaşan Flying Tigers (Uçan Kaplanlar) hava birliğine atfen, "Cesur Amerikan pilotları Çin'e gelmek ve bu efsanevi ülkenin tam anlamıyla hayatta kalması için savaşmak üzere gönüllü oldu" ifadelerini kullandı.
Ancak bu pilotlar, lideri Washington'ı ziyaret eden ve 1949'a kadar kurulmamış olan Çin Halk Cumhuriyeti ile savaşmak için aslında gönüllü olmamıştı. Amerikalılar, Çin İç Savaşı'nın 1949'daki komünist zaferle sonuçlanmasının ardından hükümeti Tayvan'a taşınan eski Çin Cumhuriyeti için hayatlarını riske atıyorlardı.
Trump, Perşembe akşamı Xi onuruna verilen resmi akşam yemeğinde, "Çin, Sun Tzu'dan Sun Yat-sen'e kadar binlerce yıllık tarihten ve gelenekten güç alıyor" dedi. Sun Yat-sen, 1912'de Çin Cumhuriyeti'nin ve bugün hâlâ Tayvan'da önemli bir siyasi parti olan Kuomintang'ın (KMT) kurucusudur.
İkinci Dünya Savaşı'nın sonundan bu yana Tayvan, Pekin ile Washington arasında bir ihtilaf noktası olmuştur. Onlarca yıldır ABD hükümeti, Çin Halk Cumhuriyeti'ndeki komünist rejimi görmezden geldi. Ancak 1949'dan bu yana Washington, yalnızca tek bir Çin olduğunu, yasal hükümetinin Pekin'de bulunduğunu ve Tayvan'ın bu ülkeye ait olduğunu öngören "tek Çin ilkesini" kabul etmektedir. ABD ile Çin arasındaki diplomatik ilişkiler ancak 1979'da kurulmuştur.
Tayvan İlişkileri Yasası da 1979'da yürürlüğe girdi. Bu ABD yasası, Tayvan'a silah ihracatını yasallaştırdı. Ayrıca ABD hükümetine, Tayvan Boğazı'ndaki statükonun değişmesini önlemek için askeri eylemde bulunma yetkisi verdi.
Çin ile Tayvan arasında yaşanabilecek olası bir savaş, yalnızca Asya-Pasifik bölgesindeki istikrarı tehlikeye atmakla kalmayacak, aynı zamanda tedarik zincirlerinin ciddi şekilde aksaması nedeniyle küresel ekonomiyi uzun süreli bir durgunluğa sürükleyecektir.
Yüksek profilli bu görüşme sırasında Xi, geçmişte yaptığı gibi ABD'den "tek Çin" ilkesine saygı duymasını açıkça talep etmedi; Trump da kamuoyunda Tayvan'dan bahsetmedi. Trump, Mayıs ayında ABD'nin geçen yılın sonlarında Tayvan hükümetiyle akdettiği 14 milyar dolarlık bir silah anlaşmasını askıya almıştı. Silah satış anlaşması inceleme altında kalmaya devam ediyor.
Singapur Ulusal Üniversitesi'nde siyaset bilimi profesörü olan Ja Ian Chong, "ABD'nin üretim kapasitesi ve kendi askeri ihtiyaçları göz önüne alındığında, onaylanan silahların teslim edilmesi biraz zaman alacaktır" dedi ve ekledi: "ABD'nin şu anda Tayvan'a başka ne sunabileceği belirsizliğini koruyor."
Kasım ayındaki kritik ara seçimler öncesinde Trump'ın acilen olumlu manşetlere ihtiyacı var. Kendisi ve Cumhuriyetçi Parti, destek için çiftçilere bağımlı durumda; bu nedenle Çin'in ABD tarım ürünlerini ithal etmesine ihtiyaç duyuyorlar. Mevcut ticaret savaşından önce, 2023 yılında Çin ABD'den 43 milyar dolar değerinde soya, sığır eti, ahşap ve diğer malları ithal etmişti. Ancak Pekin o zamandan beri ithalatını büyük ölçüde azalttı.
Uluslararası Kriz Grubu analisti William Yang, Çin'in bu görüşmeyi "Trump'a, ABD'nin Tayvan'a yapacağı her türlü askeri desteğe karşı olan muhalefetini açıkça ifade etmek için kullandığını" söyledi. Yang, "Xi bu mesajı bizzat ve kapalı kapılar ardında ileterek Trump'ın Tayvan'a silah satışıyla ilgili kararını etkilemek istiyor" dedi.
Çin'in resmi haber ajansı Xinhua, Xi'nin bu konuyu arkasında kap