Pakistan ve Afganistan şu anda tırmanan bir gerilim döngüsüne kilitlenmiş durumdadır. Tekrarlanan sınır çatışmaları, İslamabad ile Kabil arasındaki bağları gerdi.
Mevcut gerilim dalgası, Pakistan'ın Afganistan içindeki Taliban militanlarını hedef alan hava saldırıları düzenlediği Şubat 2026'da başladı. Mart ayında bir noktada Pakistan savunma bakanı, ülkenin Afganistan ile "açık savaş" halinde olduğunu söyledi. O zamandan beri dönemsel şiddet dalgaları devam ederken, en son Pakistan saldırılarının Afgan Talibanı'nın "terörist merkezlerini" hedef aldığı Ekim ayı başlarında rapor edildi.
Anlaşmazlığın merkezinde, Pakistan'ın Kabil'deki Taliban yetkililerinin Tehrik-e-Taliban Pakistan (TTP) adlı militan grubun Afgan topraklarından Pakistan'ı hedef almasına izin verdiği yönündeki suçlaması yer alıyor. Kabil ise gruba sığınak sağladığını reddediyor.
Hindistan merkezli Mantraya Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nün kurucusu ve Afganistan uzmanı Shanthie Mariet D'Souza, DW'ye yaptığı açıklamada, iki komşu ülke karşılıklı saldırılar düzenlerken, tırmanan çatışmanın "Hindistan için önemli bir diplomatik ve stratejik fırsat sunduğunu" söyledi.
D'Souza, çatışmanın Pakistan'ın Kabil'deki geleneksel nüfuzunu zayıflattığını ve Taliban'ı dış ilişkilerini çeşitlendirmeye teşvik ettiğini savunuyor.
D'Souza, "Hindistan, Afgan topraklarının Hindistan karşıtı militan gruplar tarafından kullanılmayacağına dair güvenceler ararken; diplomatik angajmanı, insani yardımı, kalkınma projelerini ve ticareti genişleterek yanıt verebilir" dedi.
Bununla birlikte D'Souza, bu açılımın köklü bir yeniden yapılanma olarak yorumlanmaması konusunda uyardı.
D'Souza, "Hindistan ile Taliban arasında ideolojik bir uyum yoktur" diyerek, Taliban yönetimindeki Afganistan'ın Yeni Delhi ile münhasıran müttefik olmak yerine çeşitlendirilmiş bir dış politika izlemesinin muhtemel olduğunu belirtti.
D'Souza, Hindistan'ın ayrıca Pakistan'ın nüfuzunun yerini alması için gereken coğrafi avantajlardan, ekonomik nüfuzdan ve güvenlik varlığından yoksun olduğuna dikkat çekti. "Taliban'ın stratejik bir müttefik haline gelmesi senaryosu uzak bir ihtimal olarak kalmaya devam ediyor."
Hindistan'ın eski Kabil Büyükelçisi Amar Sinha, çatışmanın basitçe Yeni Delhi'nin Pakistan'ın zararına kazanç sağlayacağı bir fırsat olarak görülmemesi gerektiği konusunda uyardı.
Sinha, DW'ye yaptığı açıklamada, "Morallerin Hindistan ile çok az ilgisi var" diyerek, Hindistan'ın çatışmadan stratejik avantaj elde etmeye çalışmadığını savundu. Sinha ayrıca Pakistan'ın askeri eylemlerinin Afgan siviller üzerindeki sonuçlarına işaret etti.
Sinha, "Yine de bu kopuş, Kabil'in alternatif ortak arayışını daha acil hale getirdi" diye ekledi.
Sinha, bunun Yeni Delhi için bir fırsat yarattığını ancak bunun mutlaka stratejik bir uyum anlamına gelmediğini belirtti. Taliban, Pakistan'a olan bağımlılığını Hindistan'a olan bağımlılıkla değiştirmek yerine; Çin, Rusya, İran ve Körfez ülkeleriyle ilişkilerini sürdürerek ve özerkliğini koruyarak Hint yardımını arayabilir.
Afganistan'ın bir diğer eski Hint büyükelçisi Gautam Mukhopadhyaya, Pakistan ile Taliban arasındaki ilişkilerin bozulmasını, Hindistan'ın Taliban'ın 2021'de iktidara gelmesiyle kaybettiği stratejik zeminin bir kısmını geri kazanması için bir fırsat olarak görüyor.
Mukhopadhyaya, DW'ye yaptığı açıklamada, "Kriz, Hindistan için stratejik açılımlara izin verdi" derken, Yeni Delhi'nin Afganlara yönelik kendi muamelesinin kalıcı bir ilişki kurma çabalarını zayıflatabileceği konusunda uyardı.
Mukhopadhyaya, eğitim, burslar, iş ve tıbbi tedavi için Hindistan vizesi arayan Afganları etkileyen kısıtlamalara işaret etti.
Mukhopadhyaya, "Pratik açıdan bakıldığında, Hindistan'ın güvenlik yapılanması Afganları varsayılan olarak Pakistan'ın vekili ve 'terörist' olarak görüyor" dedi.
Mukhopadhyaya, eski Afgan ortakların "hayal kırıklığına uğramış, hatta acı dolu" bırakıldığını sözlerine ekledi.