Pakistan ve Afganistan şu anda tırmanan bir gerilim döngüsüne kilitlenmiş durumda. Tekrarlanan sınır çatışmaları İslamabad ve Kabil arasındaki bağları gerdi.
Mevcut gerilim dalgası, Pakistan'ın Şubat 2026'da Taliban militanlarını hedef alan Afganistan içindeki hava saldırılarıyla başladı. Mart ayında bir ara Pakistan savunma bakanı, ülkenin Afganistan ile "açık savaş" halinde olduğunu söyledi. O zamandan beri periyodik şiddet dalgaları devam ederken, en son Pakistan saldırılarının Afgan Talibanı'nın "terör merkezlerini" hedef aldığı Ekim ayı başlarında bildirildi.
Anlaşmazlığın merkezinde, Kabil'deki Taliban yetkililerinin Tehrik-e-Taliban Pakistan (TTP) adlı militan grubun Afgan topraklarından Pakistan'ı hedef almasına izin verdiği yönündeki Pakistan suçlaması yer alıyor. Kabil ise gruba sığınak sağladığını reddediyor.
İki komşu ülke karşılıklı saldırılarını sürdürürken, tırmanan çatışma "Hindistan için önemli bir diplomatik ve stratejik fırsat sunuyor" dedi; Hindistan merkezli Mantraya Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nün kurucusu ve Afganistan uzmanı Shanthie Mariet D'Souza, DW'ye yaptığı açıklamada.
D'Souza, çatışmanın Pakistan'ın Kabil'deki geleneksel nüfuzunu zayıflattığını ve Taliban'ı dış ilişkilerini genişletmeye teşvik ettiğini savunuyor.
"Hindistan, Afgan topraklarının Hindistan karşıtı militan gruplar tarafından kullanılmayacağına dair güvence ararken; diplomatik angajmanı, insani yardımı, kalkınma projelerini ve ticareti genişleterek karşılık verebilir" dedi.
Bununla birlikte D'Souza, bu açılımın kökten bir yeniden yapılanma olarak yorumlanmaması konusunda uyardı.
"Hindistan ile Taliban arasında ideolojik bir uyum yok" diyen uzman, Taliban yönetimindeki Afganistan'ın, Yeni Delhi ile özel olarak müttefik olmak yerine çeşitlendirilmiş bir dış politika izlemesinin muhtemel olduğunu belirtti.
Uzman ayrıca Hindistan'ın, Pakistan'ın nüfuzunun yerini alması için gereken coğrafi avantajlardan, ekonomik nüfuzdan ve güvenlik varlığından yoksun olduğunu kaydetti. "Taliban'ın stratejik bir müttefik haline gelmesi senaryosu uzak bir ihtimal olmaya devam ediyor."
Eski Hindistan'ın Afganistan Büyükelçisi Amar Sinha, çatışmanın sadece Yeni Delhi'nin Pakistan'ın zararına kazanç sağlaması için bir fırsat olarak görülmemesi konusunda uyardı.
Sinha, DW'ye yaptığı açıklamada, "Morallerin Hindistan ile çok az ilgisi var" diyerek Hindistan'ın çatışmadan stratejik avantaj elde etmeye çalışmadığını savundu. Ayrıca Pakistan'ın askeri eylemlerinin Afgan siviller üzerindeki sonuçlarına dikkat çekti.
Sinha, "Yine de kopuş, Kabil'in alternatif ortak arayışını daha acil hale getirdi" diye ekledi.
Sinha, bunun Yeni Delhi için bir açılım yarattığını ancak bunun mutlaka stratejik bir uyum anlamına gelmediğini belirtiyor. Taliban, Pakistan'a olan bağımlılığını Hindistan'a olan bağımlılıkla değiştirmek yerine özerkliğini koruyarak; Çin, Rusya, İran ve Körfez ülkeleriyle ilişkilerini sürdürürken Hindistan'dan da yardım isteyebilir.
Hindistan'ın eski Afganistan Büyükelçisi Gautam Mukhopadhyaya, Pakistan ile Taliban arasındaki ilişkilerin kötüleşmesini, Hindistan'ın Taliban'ın 2021'de iktidara dönmesiyle kaybettiği stratejik zeminin bir kısmını geri kazanması için bir fırsat olarak görüyor.
Mukhopadhyaya, DW'ye verdiği demeçte, "Kriz, Hindistan için stratejik açılımlara izin verdi" derken, Yeni Delhi'nin Afganlara yönelik kendi muamelesinin kalıcı bir ilişki kurma çabalarını zayıflatabileceği konusunda uyardı.
Afganların eğitim, burs, iş ve tıbbi tedavi için Hindistan vizesi almasını etkileyen kısıtlamalara işaret etti.
"Pratikte Hindistan'ın güvenlik yapılanması, Afganlara varsayılan olarak vekil Pakistanlılar ve 'teröristler' gibi davranıyor" dedi.
Mukhopadhyaya, eski Afgan ortakların "hayal kırıklığına uğramış, hatta acı" bırakıldığını sözlerine ekledi.