Azerbaycan'da okullardaki İslami başörtüsü kısıtlamaları nedeniyle patlak veren kriz yeni bir aşamaya girerken; kız öğrencilerin ve öğretmenlerin dersliklerden dışlandığı yönündeki iddialara, göstericilerin tutuklanması ve yeni önlemlerden etkilenen çocuklar için ücretsiz çevrim içi dersler organize etmeye çalışan bir aktivistin ortadan kaybolması eklendi. Bu dava, ifade özgürlüğü ve eğitim hakkı konusunda endişelere yol açarken, aynı zamanda Türkiye ile siyasi bir tartışmayı da tetikledi.
Uluslararası Af Örgütü'ne göre, Bakü merkezli aktivist İlkin Hüseynov, ilgili raporlara göre 14 Ekim'de evinden kimliği belirsiz kişilerle birlikte ayrılmasından bu yana kayıp. Hüseynov, kılık kıyafet kısıtlamaları nedeniyle okul eğitiminden mahrum kalan çocuklarla gönüllü öğretmenleri buluşturmak amacıyla "Leyli'nin Okula Gitmesine İzin Verin" adında çevrim içi bir girişim kurmuştu. Şu ana kadar akıbeti netlik kazanmazken, kayboluşuna dair kamuoyuna herhangi bir açıklama yapılmadı.
Uluslararası Af Örgütü, Azerbaycan makamlarına olayı soruşturma ve vatandaşların haklarının korunmasını güvence altına alma çağrısında bulunuyor. Aynı zamanda, barışçıl protestolara katılan kişilerin tutuklandığına dair ihbarları kınamakta ve yalnızca gösteri hakkını kullandıkları için tutulanların serbest bırakılmasını talep etmektedir.
Tartışma, okul kıyafetlerine yönelik yeni kuralların uygulanmasının ardından başladı. Düzenlemeler başörtüsünden açıkça bahsetmeseva da, okullar 12 Ekim'den itibaren başörtüsü takan kız öğrencilere ve öğretmenlere kapıları kapatmaya başladı. Bu gelişme, çocukların eğitim sürecinden dışlanmasını protesto eden öğrenci ve velilerin katılımıyla çeşitli bölgelerde eylemlere yol açtı.
İçişleri Bakanlığı, 12 Ekim'de Bakü'de kamu düzenini bozmakla bağlantılı olaylar nedeniyle 37 kişinin gözaltına alındığını açıkladı. Ancak aktivistler çok daha yüksek sayıda gözaltı ve tutuklama bildirdi. Af Örgütü, hâlen gözaltında tutulanların toplam sayısının belirsizliğini koruduğuna dikkat çekiyor.
Olay, diplomatik boyutlar da kazandı. Türkiye'de kız öğrencilerin okullardan dışlanması eleştirilere yol açtı ve bu durum, kamusal eğitimin laik karakterini savunan ve iç işlerine müdahaleleri reddeden Bakü'nün tepkisini çekti.
Müslüman çoğunluğa sahip bir ülke olan Azerbaycan, anayasal olarak laik bir devlettir. Ancak kriz, laiklik ilkesinin uygulanmasının çocukları eğitimden mahrum bırakan kısıtlamaları ne ölçüde haklı çıkarabileceği sorusunu gündeme getiriyor. Uluslararası Af Örgütü, kısıtlamaların gözden geçirilmesini ve kız öğrenciler ile öğretmenlerin sınıflarına dönmesini talep ederken, protestoların tutuklamalarla bastırılmasının ülkede insan haklarının durumuna dair endişeleri artırdığı uyarısında bulunuyor.