Singapur, güneydoğu Asya'da bölgeyi kasıp kavuran sis ve duman kirliliğine neden olan Endonezya'daki orman yangınlarından sorumlu şirketlerin peşine düşeceği konusunda uyardı; ancak sınır ötesi zorluklar, şehir devletini onlarca yıldır rahatsız eden bir sorunun çözülmesinin önünde engel teşkil etmeye devam ediyor.
Analistler, karmaşık kurumsal mülkiyet ve şeffaf olmayan sınır ötesi tedarik zincirleri gibi ülkenin on yıllık sis ve duman mevzuatını engelleyen uzun süredir var olan engellere işaret ediyor. Bugüne kadar yasa kapsamında hiçbir şirket yargılanmadı.
Gözlemciler, yasal tehditlerin ötesinde, şirket kurulları ve yatırımcılardan daha fazla hesap verebilirlik beklenmesi gerektiğini ekliyor. Yenilenen baskı, eski bir Endonezya bakanının Singapur'u şehir devleti ile iş bağlantıları olan şirketlere karşı sert eylemlerde bulunmaya çağırmasıyla birlikte devlet mülkiyeti üzerindeki gerilimleri yeniden alevlendirdi.
Pazartesi günü Singapur Ulusal Güvenlikten Sorumlu Koordinatör Bakanı K. Shanmugam yerel medyaya yaptığı açıklamada, ülkenin elindeki "her yasal ve düzenleyici kozu" kullanarak "şirketlerin kâr marjları, finansmana erişimleri ve yatırımcılar nezdindeki itibarları dahil olmak üzere kritik noktalarda baskı uygulayacağını" belirtti.
Aynı zamanda içişleri bakanı olan Shanmugam, daha fazla işbirliğini garanti altına almak için şehir devletinin acil bir şekilde yasaları değiştireceğini veya yeni yasalar çıkaracağını söyledi.
"Şirketler çevreye duyarlı olduklarını iddia edip kendilerini denetime tabi tutmaktan kaçınamazlar. İddiaları sadece sözlerle değil kanıtlarla desteklenmelidir. Davranışlarını yeşil aklama (greenwashing) yoluyla örtemezler" diye uyardı.
Şirketlerin sisin dağılmasını bekleyip işlerine kaldıkları yerden devam edemeyeceklerini ekleyen bakan, "Bu meselenin üzerine ne kadar sürerse sürsün gideceğiz" dedi.
Pazartesi itibarıyla Singapur, Sınır Ötesi Sis Kirliliği Yasası (THPA) kapsamında Güney Sumatra ve Kalimantan'da plantasyonları bulunan 10 şirkete bildirim gönderdi.
York Üniversitesi sürdürülebilirlik kıdemli öğretim görevlisi Felicia Liu, tebligat gönderilmesini "önemli bir adım" olarak nitelendirdi ancak "gerçek testin, bunun hesap verebilirliğin sağlanabileceği anlamlı soruşturmalara ve yaptırımlara dönüşüp dönüşmeyeceği" olduğunu belirtti.
2014 yılında yürürlüğe giren THPA, Singapur'daki yetkililerin, faaliyetler denizaşırı ülkelerde gerçekleşse bile şehir devletindeki sis kirliliğine neden olan veya katkıda bulunan şirketleri sorumlu tutmasına olanak tanıyor.
Bu yasa, devletin ilgili kişilerden belge veya bilgi talep etmesini sağlarken önleyici bildirimler de yayımlanabiliyor. Sisten olumsuz etkilenen vatandaşlar veya işletmeler de sisle bağlantılı şirketlerden yasa kapsamında hesap sorabiliyor. Suçlu bulunmaları halinde şirketlere günde 100.000 Singapur dolarına (78.245 ABD doları) kadar, toplamda en fazla 2 milyon Singapur doları ceza kesilebiliyor.
Ancak Ulusal Singapur Üniversitesi İşletme Fakültesi Yönetişim ve Sürdürülebilirlik Merkezi Direktörü Lawrence Loh, giderek karmaşıklaşan yapısal ortam ve hesap verebilirliğin muğlaklığının Singapur'un harekete geçmesini temelde zorlaştırdığını söyledi.
Loh, "Yan kuruluşlar, özel amaçlı ortaklıklar, aracı mülkiyetler, ortak girişimler ve bağımsız tedarikçiler söz konusu olduğunda sorumluluk atfetmek daha da zorlaşıyor" dedi.
Kanun kapsamında hiçbir şirkete para cezası kesilmedi veya dava açılmadı. 2015 yılında Singapur, THPA kapsamında altı şirkete bildirimde bulunmuş ve daha sonra iki dosyayı kapatmıştı. Ulusal Çevre Ajansı, yöneltilen sorulara karşılık Bumi Andalas Permai, Bumi Mekar Hijau, Sebangun Bumi Andalas Woods Industries ve Rimba Hutani Mas adlı dört şirkete yönelik soruşturmaların devam ettiğini bildirdi.
Loh, sınırlar ötesinde kanıt toplamak gibi THPA'nın uygulanmasındaki zorlukların farkında olduğunu ifade etti.