Belki de son Fransız halk ayaklanmasının en talihsiz yönü, Marine Le Pen'in Élysée Sarayı'na yolculuğunu kolaylaştıracak olmasıdır. Başkanlık için yarışan aşırı sağcı aday, artık var olmayan bir Fransa için kanun ve düzenin kurtarıcısı rolüne bürünüyor ve Trump rejimi gibi her türlü toplumsal acının kaynağı olarak göçe odaklanıyor. Eylül ayında birkaç devlet lisesi öğrencisinin kaynakların azalması ve tesislerin yetersiz olmasından şikayet etmesiyle başlayan huzursuzluk, çok daha geniş bir isyana dönüştü. Geçtiğimiz hafta sonuna gelindiğinde protestolar, büyüsü bozulan öğrencilerin, ebeveynlerinin ve öğretmenlerinin ötesine geçerek, her zamanki gibi vandallar, yağmacılar ve kundakçıların yanı sıra, yaşam pahalılığından şikayet eden toplumun çok daha geniş bir kesimine yayılmıştı. İkincisi, büyük ölçüde barışçıl gösterilerin kenarında yer aldı, ancak parçalanmış mağaza vitrinleri ve alevler içindeki tarihi Limoges belediye binasının görüntüleri kaçınılmaz olarak manşetlere çıktı.
Adil olmak gerekirse, karşılaştığım hemen hemen her rapor, büyük yürüyüşlerin karnavalesk yönünü kabul ediyor, bu da onu oportünist çetelerin suçluluğundan ayırıyordu. Başkan Emmanuel Macron bile Pazar günü ulusa hitaben yaptığı etkileyici olmayan konuşmasında bu ayrımı yaptı, ancak suçlulara ceza verilmesinden ve "paydaşlarla" diyalogdan başka pek bir şey teklif etmedi. Daha önce, öğrencilerin taleplerine yanıt olarak hükümet 3.000 yedek öğretmen daha görevlendirme sözü verdi, ancak bu endişeleri hafifletecek gibi görünmüyor.
Fransa'nın ulusal borcu GSYİH'nın yüzde 119'u seviyesindeyken, genel mazeret, daha geniş yaşam maliyeti sorunlarını hafifletebilecek sosyal harcamaları düşünmek şöyle dursun, devletin eğitime (ya da sağlığa) para harcamayı göze alamayacağıdır. Ancak ekonomistler, miras vergisinde en zengin yüzde birlik mirasçılara yönelik nispeten küçük bir artışın, eğitime önemli bir yatırım için yeterli olacağını hesapladı; Thomas Piketty ise özel servetteki artışın, kamu borcuna rağmen "Fransa'nın hiçbir zaman bu kadar zengin olmadığı" anlamına geldiğini belirtiyor. Fransa'daki olaylarda 1968 yılının yankıları hissediliyor.
Bu tanıdık bir hikaye. Yalnızca Avrupa'da ekonomik sıkıntılar İber Yarımadası'ndan Arnavutluk'a kadar kitlesel protestolara yol açtı. Avrupa konut krizinin zorlu sonu, 87 yaşındaki Maricarmen Abascal'ın yüzde 230'luk kira artışını karşılayamadığı için 70 yıllık evinden zorla tahliye edilmesinin ardından vatandaşların bir kez daha isyan ettiği İspanya'da belirgin bir şekilde yaşandı. İki hafta sonra ölmesi daha fazla öfkeye yol açtı. Sağcı muhalefetin Pedro Sánchez hükümetinin kiracıların sıkıntılarını gidermeyi amaçlayan iki kararnamesini engellemesinin ardından 29 Kasım için erken seçim çağrısı yapıldı. Benzer endişeler Portekiz vatandaşlarını sokaklara döktü ve daha geniş satın alınabilirlik endişeleri Belçika ve İtalya'da protestolara yol açtı.
Bu arada Arnavutluk'ta, Donald Trump'ın kızı ve damadının sömürgeleştirmeye çalıştığı bir adaya yönelik çevresel kaygılar nedeniyle büyüyen 'flamingo' protestoları, daha az ezoterik kaygıları içerecek şekilde genişledi, başkent Tiran'dan çeşitli şehirlere yayıldı ve başbakan ile muhalefet liderinin görevden alınmasını talep etti. Fransız siyasetindeki tek geçerli sol güç olan La France Insoumise, ajitatörleri destekledi ve şiddeti kınadı; ancak LFI lideri Jean-Luc Mélenchon bir sonraki başkanlık seçiminin ikinci turuna çıkarsa, Macron'un örnek aldığı aşırı merkezin etkili bir şekilde Le Pen'i tercih edeceğine dair çok az şüphe var.