Çin Devlet Başkan Yardımcısı Han Zheng, cumartesi günü BM Genel Kurulu'nda (UNGA) yaptığı konuşmada, ABD ve İsrail'e üstü kapalı bir göndermede bulunarak "büyük ülkelere" Orta Doğu uluslarının egemenliğine ve güvenliğine saygı duyma ve "Filistin sorunu" için iki devletli bir çözüme ulaşma çağrısında bulundu.
Bu durum, New York ile Washington arasındaki kısa mesafeye, Pekin'in BM'nin önemine dair uzun süredir dile getirdiği iddialarına ve yumuşak güç inşa edip küresel girişimlerini desteklemeye yönelik aktif kampanyasına rağmen, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in bu hafta ABD Başkanı Donald Trump ile Washington'da gerçekleştirdiği üç günlük zirvenin ardından küresel kuruma hitap etmemeyi neden tercih ettiğini bazı analistlerin sorgulamasına yol açtı.
ABD'deki Alman Marshall Fonu kıdemli yöneticisi Bonnie Glaser, "Aylar önce Çinli yetkililer Şi'nin büyük bir yıl dönümü kutlaması dışında BM'ye gitmeyeceğini söylemişti" dedi ve ekledi: "Kaçırılmış bir fırsat gibi görünüyor."
2012'de iktidara gelmesinden bu yana Şi, yıllık Genel Kurul toplantısına şahsen sadece bir kez, 70. yıl dönümü olan 2015'te katıldı. Pandemi döneminde 2020 ve 2021 yıllarında video konferans yoluyla katılan Şi, Başbakan Li Qiang'ın konuşma yaptığı geçen yılki 80. yıl dönümünü ise kaçırdı. Diğer yıllarda Çin genellikle Han ve Dışişleri Bakanı Wang Yi dahil olmak üzere diğer üst düzey yetkililer tarafından temsil edildi.
Analistler, Çin'in Washington ile olan ilişkilerine çok taraflı meselelerden çok daha fazla önem verdiğini belirtiyor.
Bu haftaki zirve, Pekin'in hak ettiğini düşündüğü jeopolitik eşitliğin altını çizmek amacıyla, mayıs ayında Çin'in Trump onuruna ev sahipliği yaptığı ve 48 saatle sınırlı, yan gezilerin veya çok taraflı etkinliklerin yer almadığı zirvenin bir kopyası niteliğindeydi.
Eski Chengdu ABD Başkonsolosu ve China Moon Strategies yöneticisi Jeffrey Moon, "Amerika'ya, Trump'ın Çinlilere verdiğinden daha fazla bir onur bahşetmiyor" dedi. "Çin zihniyetinde bu, BM Genel Kurulu'na katılmaktan daha önemliydi. Konuşmayı bir başkası da yapabilir."
"Protokol açısından [Şi'nin görünmesi] biraz daha fazla fayda sağlayabilirdi. Ancak ABD'den daha aşağıda bir konumda görünmemek muhtemelen daha önemliydi."
Çin'in son yıllarda BM'de teşvik ettiği ve Han'ın cumartesi günü dile getirdiği girişimler arasında; refahı, istikrarı, karşılıklı güveni ve usul adaletini teşvik etmeyi amaçlayan, muğlak ifadelerle tanımlanmış küresel kalkınma, güvenlik, medeniyet ve yönetişim girişimleri yer alıyor.
Bunlar, Çin'in artan küresel itibarıyla örtüşüyor.
Bu ay yayımlanan bir Pew Araştırma Merkezi anketi, 20 ülkedeki ABD'ye yönelik olumlu bakış açısının 2023'teki yüzde 58'den 2026'da yüzde 36'ya gerilediğini, aynı dönemde Çin'in oranının ise yüzde 32'den 46'ya yükseldiğini ortaya koydu.
Ocak ayında yayımlanan Küresel Yumuşak Güç Endeksi'nde ABD 100 üzerinden 74.9 puan alarak 1 numaralı sırasını korurken, sıralamadaki 193 ülke arasında en büyük düşüşü kaydetti; Çin ise 73.5 puanla 2 numaralı pozisyonunu mütevazı bir şekilde güçlendirdi.
Ankette, "'Önce Amerika' politikalarının bir kısmı ile ABD'nin uluslararası alandaki algısının olumsuz yöne evrilmesi arasında bir bağ kurmamak elde değil" denilirken, Çin'in "yumuşak güç kazançlarının uzun vadeli politika odaklı bir programla desteklendiği" ifade edildi.
Bununla birlikte bazıları, bu değişimdeki payın ne kadarının Çin'in eylemlerine, ne kadarının ise Trump'ın derin bir hoşnutsuzluk yaratan dış politikasına, zarar verici tarifelerine, askeri maceralarına ve uzun süredir müttefik olan ülkelere yönelik tehditlerine atfedilebileceğini merak ediyor.
Çok taraflılığı ve BM Şartı'nı şiddetle desteklese de Çin'in her zaman bu söyleme uygun eylemlerde bulunmadığı da bazıları tarafından savunuluyor.
"Amerika'nın geri çekilmesinin açtığı boşluğu doldurmak için ... Çin'in...