WASHINGTON/BİRLEŞMİŞ MİLLETLER/KAHİRE: İran, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaya ve çatışmaları sonlandırmaya yönelik İran teklifini reddettiğini açıklamasının ardından, ABD ve İsrail ile olan çatışmasının yalnızca diplomasi yoluyla çözülebileceğini Pazar günü vurguladı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi sosyal medyada yaptığı paylaşımda, "Şartlarımız nettir ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik her türlü adım bu şartların karşılanmasına bağlıdır. Onları bu çıkmazdan ancak müzakere edilmiş bir çözüm çıkarabilir" dedi.
İran, bu hafta başlarında New York'taki BM Genel Kurulu'nda bir barış teklifi duyurmuş ve teklifin Katar arabuluculuğu aracılığıyla Amerikalılara iletildiğini belirtmişıştı. Trump ise Cumartesi günü yaptığı açıklamada planı reddettiğini söylemiş ve İranlıların kilit su yolu üzerinde bir anlaşma yapma çabasının çaresizlikten kaynaklandığını savunmuştu.
Trump Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, "Hürmüz Boğazı'nı derhal açacak bir anlaşma yapmak istiyorlar çünkü çok ağır kaybediyorlar" dedi.
Arakçi'ye göre, Trump'ın kamuoyuna yaptığı açıklamalara rağmen ABD-İran görüşmelerine arabuluculuk eden taraflar, ABD'nin planı reddettiğini henüz resmi olarak iletmedi.
Arakçi paylaşımında, "Arabulucuların nihai görüşleri bize ulaştırmasını bekliyoruz ve buna dayanarak bir karar vereceğiz" ifadelerini kullandı.
ABD, Tahran'ı Hürmüz Boğazı'ndaki gemi saldırılarını durdurmaya zorlamak amacıyla İran'a ekonomik bir abluka uygularken, bu durum bölgedeki deniz taşımacılığını ciddi oranda azalttı; üstelik Trump her fırsatta su yolunun kontrolünün ABD'de olduğunu iddia etmeye devam ediyor.
Wall Street Journal gazetesi, ismi açıklanmayan ABD'li yetkililere dayandırdığı haberinde, Trump'ın İran'ın teklifini reddettiğini ilk kez duyurmuştu.
Haberde, Trump'ın İran'ın taleplerini karşılayacağı konusunda özel olarak şüpheci olduğu ve kasım ayındaki ABD ara seçimlerinin ardından yeni bir bombalama kampanyasının muhtemel olduğunu kurmaylarına söylediği belirtildi.
Daha önce bir ABD'li yetkili, arabulucular aracılığıyla İran ile yapılan görüşmelerin "olumlu ve yapıcı" olduğunu söylemişti.
ÇATIŞMA PETROL AKIŞINI SEKTEYE UĞRATTI, KÜRESEL EKONOMİYE ZARAR VERDİ
İranlılar ayrıca Hürmüz Boğazı konusunda Suudi rakipleriyle de temas kurarak; kritik bir nakliye hattındaki petrol akışını sekteye uğratan ve küresel ekonomiye darbe vuran yedi aylık bir çatışmanın risklerini gözler önüne serdiler.
Arakçi Cuma günü Birleşmiş Milletler'de gazetecilere yaptığı açıklamada, önerilen anlaşmanın boğazın yeniden açılması için yedi günlük bir geri sayımı ve bölgesel çatışmalarda bir duraklamayı tetikleyeceğini söyledi.
Arakçi, "Eğer ABD tarafında bir anlaşmaya varmak ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak konusunda bir kararlılık varsa, şu an her şey hazır" dedi. ABD'nin kabul etmesi halinde savaşan tarafların "karşılıklı olarak mutabakata varılan konularda" daha kapsamlı görüşmelere başlayabileceğini belirtti.
Bu durum potansiyel olarak İran'ın nükleer programına ilişkin görüşmeleri de içerebilir. Trump Tahran'ın asla nükleer bomba elde etmemesi gerektiğini belirtirken, üst düzey bir İranlı yetkili Reuters'a yaptığı açıklamada, ABD barış anlaşmasını kabul etse bile İran'ın nükleer programı konusunda hiçbir esneklik göstermeyeceğini söyledi.
Yetkili, İran'ın uranyum zenginleştirme veya yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunu ülke dışına sevkiyatı dahil olmak üzere haklarından hiçbir taviz vermeyeceğini belirtti.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, CBS'in "Face the Nation" programına verdiği röportajda, Tahran'ın nükleer programı ve diğer konularda görüşmelere hazır olduğunu ancak "zorbalık veya baskıyı" kabul etmeyeceğini ifade etti.
Pezeşkiyan, "İran savaş peşinde değil, ancak baskı, tehdit ve saldırılara karşı kendini savunacaktır" diyerek, "nükleer silah geliştirmememiz gerektiği" konusunda zaten mutabakata varıldığını da sözlerine ekledi.
Diplomasiye yönelik önceki girişimler ha