Endonezya'daki orman yangınlarından kaynaklanan duman ve sis Güneydoğu Asya'yı sarmaya devam ederken, Malezyalılar hoşnutsuzluklarını dile getirmek için sosyal medyaya akın etti. Bu kapsamda viral olan içerikler arasında, açık havada yapılan yüksek seviyeli bir hava temizleyici ölçümünün yer aldığı bir video da kamuoyunun tepkisini gözler önüne serdi.
Kullanıcı syahierarafie tarafından yayınlanan klip, Singapur sınırındaki batı Johor Bahru'da bulunan banliyö kasabası Gelang Patah'da bir cihazın 318'e varan bir Hava Kirletici İndeksi (API) tespit ettiğini gösteriyor. Video, Salı günü itibarıyla 990.000'den fazla izlenme elde etti.
Malayca adıyla Indeks Pencemar Udara'ya atıfta bulunan gönderide, "Bugün ofis çalışanım dışarıda bir IPU deneyi yaptı. IPU 300++ vay be. Çok sağlıksız" ifadeleri yer aldı.
Birçok internet kullanıcısı da benzer yüksek API seviyeleri kaydeden kendi hava temizleyicilerinin fotoğraflarını paylaşarak sohbete katıldı. Bazı kullanıcılar, Malezya'nın resmi API web sitesinin halkın deneyimlediğinden daha düşük bir ölçüm bildirdiğinden şikayetçi oldu.
Malezya Çevre Kalitesi Yönetim Sistemi'ne göre API, 300'ün üzerindeki bir okumayı beş seviyeli ölçeğin en yüksek seviyesi olan "tehlikeli" olarak sınıflandırıyor. 201-300 arası okumalar "çok sağlıksız", 101-200 arası "sağlıksız", 51-100 arası "orta" ve 0-50 arası "iyi" olarak kabul ediliyor.
Viral videonun yayınlandığı Çarşamba günü, Accuweather'a göre Gelang Patah'da kaydedilen API 121 olarak gerçekleşti ve hava kalitesi "sağlıksız" kategorisine girdi.
Hava temizleyiciler genellikle PM2.5 ve PM10 gibi küçük parçacıkların geçişi sırasında ışığın saçılmasını tespit etmek için yerleşik bir lazer sensör kullanarak hava kalitesini ölçer. Bu sayılar, mikrometre cinsinden ölçülen partikül maddenin çapını ifade eder.
Görsel ters arama sonuçlarına göre, videoda kullanılan hava temizleyicinin bir Xiaomi Akıllı Hava Temizleyici modeli olduğu görülüyor.
Xiaomi, hava temizleyicilerinin parçacıkları gerçek zamanlı olarak tespit etmek için lazer sensörlerle donatıldığını belirtiyor. Buna karşılık, Malezya Tıbbi Gazetesi'ne göre API; PM2.5, PM10, kükürt dioksit, azot dioksit, karbon monoksit ve ozon olmak üzere altı ana kirleticiden hesaplanıyor.
Resmi sistem kirleticileri gerçek zamanlı olarak ölçmüyor. Bunun yerine her kirletici, bir ila 24 saatlik ortalama bir süreye dayalı olarak ölçülüyor.
Haz döneminde en baskın kirleticiler arasında yer alan PM2.5 ve PM10, 24 saatlik bir ortalamaya dayanarak ölçülüyor. Bu durum, resmi ölçümlerin hava temizleyicilerde veya farklı ticari hava platformlarında gösterilenlerden daha düşük olabileceği anlamına geliyor.
Endonezya, on yıldan uzun süredir geçirdiği en kötü yangın sezonuyla mücadele ederken Malezya ve Singapur şiddetli sis ve dumanla karşı karşıya kalıyor. Sumatra ve Kalimantan'daki yangınlar bölgeye yoğun duman gönderdi.
Devam eden sis ve duman, Güneydoğu Asya genelinde hava temizleyici talebini zirveye çıkırdı.
Bölgesel elektronik perakendecisi Courts, The Straits Times'a yaptığı açıklamada, hava temizleyici satışlarının 28 Eylül - 12 Ekim tarihleri arasında geçen yıla kıyasla yüzde 600 arttığını belirtti. Singapur merkezli perakendeci Gain City de gazetenin haberine göre "hava temizleyici talebinde belirgin bir artış" bildirdi.
Malezya Başbakanı Enver İbrahim, Perşembe günü hükümetin sis krizini ele alma şeklini savundu. Putrajaya'nın Endonezya'yı sorunu çözmeye zorlama konusunda yeterince proaktif davranmadığı yönündeki iddialara yanıt olarak, "Elimizden gelen her şeyi yaptık" dedi.
Dışişleri Bakanı Mohamad Hasan da aynı gün, Malezya'nın "iki ülke arasındaki yakın ilişkileri korumak" amacıyla Endonezya'ya karşı yasal yollara başvurmayacağını açıkladı.