Alberta, Quebec'in adımlarını takip etmeyecek. Bu pazartesi günü düzenlenen referandumun henüz geçici olan sonuçlarına göre, il hükümeti tarafından yapılan oylamaya katılanların %76,5'i oy pusulasındaki ilk seçeneği tercih etti: “Alberta, Kanada'nın bir eyaleti olarak kalmalıdır.” İkinci seçenek ise ayrılık konusunda bir görevden alma referandumu düzenlenmesini öngörüyordu.
Kanada Başbakanı Mark Carney, oylamanın sonuçlarının belli olmasının ardından yaptığı açıklamada, “Alberta vatandaşları net bir karar verdi. Birlik olmayı, birlikte inşa etmeyi ve birbirlerine bakmayı seçtiler” dedi. Alberta eyaleti, sahip olduğu ham petrol yatakları sayesinde ülkenin en zengin bölgesidir ve ulusal üretimin %83'ünü temsil etmektedir.
Mahkemelerdeki çeşitli anlaşmazlıkların ardından organize edilen bu referandum, Kanadalılar için karmaşık bir dönemde gerçekleşti. ABD'deki Donald Trump yönetimiyle yaşanan ticaret alanındaki çatışmaların ortasında, Kanada Başbakanı Carney ulusal birliğin öneminde ısrar etti.
Kanada hükümet başkanlığı, oylamanın ilk sonuçlarının yayınlanmasının ardından salı günü yaptığı açıklamada, “Kanada, parçalarının toplamından çok daha fazlasıdır” dedi ve ekledi: “Şimdi, Kanadalılar olarak bize verilen her şeyden —ve bize dünyanın en iyi ülkesi verildi— yararlanma ve ülkeyi hepimiz için daha iyi bir yer haline getirme fırsatına sahibiz.”
Alberta ile merkezi Kanada yürütme organı arasındaki ilişki hiçbir zaman kolay olmamıştır. Aslında sürtüşmeler, eyaletin 1905 yılında Kanada federasyonuna katıldığı zamandan beri varlığını sürdürmektedir. 1980'lerden itibaren, federal hükümetin eyalet yetkilerine sık sık müdahale ettiğini ve merkezi gücün Quebec ile Ontario'nun elitleri tarafından tekelleştirildiğini iddia eden ayrılık yönündeki sesler duyulmaya başlandı.
Bununla birlikte, en çok dile getirilen argüman ekonomik nitelikteydi: Muhaliflere göre, en büyük petrol musluğuna sahip olan eyalet, ülkenin kasasına fazlasıyla katkıda bulunuyor.
Bağımsızlık yanlısı davullar sessizce çalmaya devam etti, ancak son on yıldaki bir dizi koşul bu sesin hacmini artırdı. Justin Trudeau'nun başbakan olarak geçirdiği yıllar, enerji yönetimi ve çevre koruma gibi konularda sürekli sürtüşmelerin yaşandığı bir döneme işaret etti. Pandemi de bir faktördü. Bunun en belirgin örneği, federal gücün özgürlükleri kısıtladığı gerekçesiyle 2022'nin başlarında Ottawa'nın merkezini bloke eden “kamyoncular konvoyu” olarak adlandırıldı.
Sınırın diğer tarafındaki siyasi olaylar da bu ivmeye katkıda bulundu. MAGA hareketinin doğuşu ve gelişimi ile Donald Trump'ın iki başkanlık zaferi, ayrılık sempatizanlarının azımsanmayacak bir kısmı için referans teşkil etti. Hatta dış müdahale şüpheleri bile gündeme geldi. Financial Times gazetesinin haberine göre, bağımsızlık hareketinin liderleri 2025 yılında ABD Hükümeti üyeleriyle en az üç görüşme gerçekleştirdi.
Tüm bunlarda, sağ popülizmin bir figürü olan Danielle Smith'in rolü, ayrılıkçı projenin neden bu kadar ileri gittiğini anlamak açısından belirleyicidir. Smith, Ekim 2022'de Alberta'nın başbakanı oldu. İktidardaki ilk günlerinden itibaren ateşli silahların kontrolü ve petrol işletmeciliği gibi konularda başkent Ottawa ile çatışmacı bir tutum benimedi.
Destek aramak için...