İsrail'deki değişken durum ve 7 Ekim 2023 saldırıları ile ardından gelen savaşların yarattığı uzun süreli güvensizlik hissi, giderek daha fazla İsraillinin Kıbrıs Cumhuriyeti'ne yönelmesine neden oldu.
Birçok kişi için bu yakın ada, bir tatil ve yatırım destinasyonundan kalıcı olarak yerleşilecek bir yere ve bazı durumlarda İsrail'deki durumun kötüleşmesi ihtimaline karşı bir "B planı"na dönüşüyor.
DW'ye isimlerinin gizli kalması koşuluyla konuşan birkaç İsrailli, kararlarını tam olarak bu şekilde tanımladı.
Kıbrıs'ın Limasol bölgesindeki büyük bir konut projesinden yakın zamanda ev alan bir İsrailli, "İsrail'deki durumun daha da zorlaşması ihtimaline karşı bir B planımın olmasını istiyorum" dedi.
Bir başkası ise Kıbrıs'ın yakınlığına ve aşinalığına dikkat çekerek, "40 dakikalık bir uçuş mesafesi, aynı manzara, aynı iklim. Orada olmadan İsrail'de olmak gibi bir şey" ifadelerini kullandı.
Üçüncü bir kişi ise taşınma kararını iş dünyasıyla ilişkilendirerek, birçok İsrailli şirketin operasyonlarının bir kısmını Kıbrıs'a taşıdığını ve bunun da AB ülkeleriyle iş yapmalarını kolaylaştırdığını belirtti.
Kıbrıs Cumhuriyeti'nin nüfusu bir milyonun altındadır.
İsrail medyasında yer alan tahminlere göre, şu anda en az 3.000 İsrailli aile Kıbrıs'ta kalıcı olarak yaşıyor ve bu sayı her yıl birkaç yüz kişi artıyor.
İsrail medyasındaki haberlerde ayrıca adada mülk satın alan on binlerce İsrailliden bahsediliyor. Israel Hayom gazetesi, yaklaşık 20.000 İsraillinin yıl boyunca orada yaşamadan Kıbrıs'ta mülk sahibi olduğunu bildirdi.
Kıbrıs Tapu Dairesi'nin parlamentoya sunduğu veriler, 2021 ile 2024 yılları arasında sadece Larnaka, Baf ve Limasol'un kıyı bölgelerinde İsrailli alıcıların dahil olduğu toplam 3.851 mülk devri ve satış sözleşmesi kaydedildiğini gösteriyor.
Ancak İsraillilerin Kıbrıs'a olan ilgisi apartmanlar ve tatil evlerinin ötesine geçerek arazi, turizm projeleri ve büyük yatırım projelerine kadar uzanıyor.
Bunun en belirgin örneklerinden biri, Kıbrıs'taki yatırımlarının yüz milyonlarca avroyu bulduğu tahmin edilen ve Limasol, Baf ve Larnaka'daki otelleri içeren İsrailli otel grubu Fattal'dır.
Larnaka'da İsrailli çıkarlarına sahip yatırımcılar, 110 milyon avroyu (126 milyon dolar) aşan bir yatırım olan tarihi Palm Beach otelinin yeniden geliştirilmesinin yanı sıra, sahil boyunca iki adet 15 katlı kule inşa edilmesini öngören yaklaşık 40 milyon avroluk Aqua Residences projesinin de arkasında yer alıyor.
Limasol bölgesinde bir İsrailli yatırımcı, onlarca yıldır terk edilmiş bir köy olan Trozena'yı yaklaşık 60 evi restore ederek, turizm tesisleri, kamp alanı ve şarap imalathanesi geliştirerek yeniden canlandırmayı planlıyor.
Natura 2000 koruma alanı içinde yer alan proje, bazı çalışmaların gerekli planlama ve inşaat izinleri alınmadan başlaması üzerine muhalefete ve ilgili makamlar tarafından başlatılan bir soruşturmaya yol açtı.
Aynı zamanda, İsrail toplumuna hizmet eden altyapı da giderek daha görünür hale geliyor.
Larnaka, Limasol ve Baf'ta sinagoglar, işletmeler ve koşer yemek sunan restoranlar gibi İsraillilere yönelik hizmetler açıldı.
İbranice reklamlar da yollar boyunca görülebiliyor; buna siyasi kampanya materyalleri de dahil. Geçen yaz, Kıbrıs otoyolları boyunca Gadi Eisenkot'un Yashar partisi için İsrailli seçmenleri hedefleyen reklam panoları belirdi.
İsrail varlığının giderek kalıcı hale geldiğinin belki de en net göstergesi, Limasol yakınlarındaki Polemidia'da 1.500 öğrenciye kadar hizmet verecek özel bir Yahudi okulunun planlanmasıdır.
Tüm bunlar, genel olarak yabancı yatırım ve mülkiyet hakkı konusunda giderek kızışan siyasi tartışmalara ivme kazandırdı.
Tartışma, eleştirmenlerin Kıbrıs'ın İsrail'e yönelik koşulsuz diplomatik desteği olarak tanımladığı durum ve adanın, 2013 mali krizinden sonra vatandaşlık karşılığı yatırım programını genişletmesinin ardından Rus sermayesinin kitlesel girişiyle yaşadığı önceki deneyimlerle şekilleniyor.
En güçlü siyasi eleştirilerden bazıları, Kıbrıs Emekçi Halkın İlerici Partisi (AKEL) Genel Sekreteri Stefanos Stefanou ve Avrupa Parlamentosu Üyesi ve Doğrudan Demokrasi Partisi lideri Fidias Panayiotou'dan geldi.
Kıbrıs'ın ana sol partisi olan ve şu anda muhalefette bulunan AKEL'in lideri Stefanou, Kıbrıs topraklarının yabancılara kontrolsüz satışına karşı uyardı ve özellikle İsraillilerin alımlarına ve kendi altyapılarına sahip kapalı konut sitelerinin oluşturulmasına atıfta bulundu.
Panayiotou daha da ileri giderek "İsrail Kıbrıs'ı satın alıyor" iddiasında bulundu ve Kıbrıs ekonomisinin İsrail sermayesine aşırı bağımlı hale gelme riski taşıdığı konusunda uyardı.
Bu açıklamalar İsrail tarafından sert bir tepkiyle karşılandı.
İsrail'in Kıbrıs Büyükelçisi Oren Anolik, aşırı İsrail etkisi iddialarını reddederek, adada yaşayan ve iş yapan binlerce İsraillinin adanın sosyal ve ekonomik dokusunun bir parçası haline geldiğini savundu.
Ayrıca, belirli bir milliyeti öne çıkarmanın ve "yabancı ekonomik güç" hakkındaki klişeleri kullanmanın antisemitizmi körükleyebileceği konusunda uyardı.
Kıbrıs hükümeti, yabancı yatırım çekmeyi temel bir ekonomik öncelik haline getirdi ve Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides, Kıbrıs'ı uluslararası yatırımcılar için cazip bir destinasyon haline getirme hedefini defalarca vurguladı.
Özellikle İsrail yatırımları söz konusu olduğunda, eski Enerji ve Ticaret Bakanı George Papanastasiou'nun bir açıklaması hükümetin yaklaşımını gösteriyor.
2025 yılında, henüz görevdeyken konuşan Papanastasiou, hükümetin "İsrailli iş insanlarının turizm, teknoloji, enerji, sağlık ve gayrimenkul dahil olmak üzere Kıbrıs ekonomisinin birçok sektöründe bulunmasından memnuniyet duyduğunu" söyledi.
Tartışma artık parlamentoya ulaştı ve genel olarak üçüncü ülke vatandaşlarının mülk alımlarını kapsayacak şekilde genişledi.
Milletvekilleri, ülkenin iki büyük partisi olan solcu AKEL ve merkez sağ Demokratik Seferberlik (DISY) tarafından sunulan, AB üyesi olmayan vatandaşların arazi alımlarına kısıtlamalar getirmeyi amaçlayan yasal teklifleri değerlendiriyor.
Tekliflerden biri DISY milletvekili Nikos Georgiou tarafından sunuldu. DW'ye konuşan Georgiou, "son yıllarda yabancı uyrukluların arazi alımlarının benzeri görülmemiş boyutlara ulaştığını" ve bunun "demografik yapıyı, arazi değerlerini ve bazı durumlarda ulusal güvenliği" etkilediğini söyledi.
Georgiou, teklifinin "herhangi bir ülkeye veya vatandaşlarına yönelik olmadığını" vurgulayarak, tartışmanın "korku tellallığı yapmadan, herhangi bir üçüncü ülke vatandaşlarına yönelik retorik kullanmadan" yapılması gerektiğini ekledi.
AKEL de benzer bir yasal teklif sundu. DW'ye konuşan AKEL milletvekili Giorgos Koukoumas, partilerinin yabancı uyruklular tarafından yapılan kitlesel ve kontrolsüz mülk alımları konusunu gündeme getirdiğini çünkü bunların "emlak fiyatlarını ortalama bir Kıbrıslının ülkenin kentsel merkezlerinde ev almasını veya kiralamasını imkansız kılacak seviyelere çıkaran faktörlerden biri" olduğunu belirtti.
Ayrıca, Kıbrıs toplumunun önemli bir kesiminde, özellikle İsraillilerin alımlarına ilişkin endişelere de değindi.
Koukoumas, bu endişelerin "açıkçası İsrailliler tarafından büyük ticari işletmelerin ve geniş arazilerin kapsamlı bir şekilde ele geçirilmesi gerçeğiyle, İsrail medyasında 'Kıbrıs'ta ikinci bir İsrail'in yaratılması'ndan bahseden art arda gelen haberlerle, adamızdaki İsrail istihbarat varlığıyla ve son yıllarda Kıbrıs hükümeti tarafından teşvik edilen savunma ve güvenlik alanlarında İsrail ile olan ilişkilerle ilgili olduğunu" ifade etti.