Mali ordusu ve Rus paralı asker müttefikleri, uluslararası hukuku ihlal ederek sivilleri öldürdü; muhalif silahlı gruplar da aynı yolu izledi. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) bu açıklamayı yaptı.
Merkezi Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan hak savunucusu örgüt, yayımladığı raporda askerler ve savaşçıların “uluslararası kuruluşlar ve hükümetler büyük ölçüde sessiz kalırken ağır savaş hukuku ihlalleri işlediğini” belirtti.
Örgüt, Afrika Birliği Barış ve Güvenlik Konseyi'ne Mali'deki “daha fazla zulmü önlemek için acilen harekete geçme” çağrısında bulundu.
Batı Afrika ülkesi, ordunun ve müttefiklerinin Tuareg ayrılıkçılar ve suç çeteleri de dahil olmak üzere bir dizi silahlı grupla mücadele ettiği 2012 yılından bu yana çatışmalar ve saldırılarla boğuşuyor.
2020 ve 2021 yıllarındaki arka arkaya darbelerden bu yana Mali'yi yöneten askeri hükümet, destek için Rusya'ya yönelmiş; ilk olarak, 2025 yılında devlet kontrolündeki Africa Corps paramiliter grubuna dönüşen özel Wagner Grubu'nun savaşçılarının hizmetlerine başvurmuştu.
İnsan Hakları İzleme Örgütü, raporunun Temmuz sonu ile Eylül ortası arasında tanıklar, insan hakları savunucuları, toplum liderleri, gazeteciler ve bir Mali askeri olmak üzere 30 kişiyle yapılan mülakatlara dayandığını belirtti.
HRW, “Mali ordusu ve müttefik Rusya kontrollü Africa Corps... uluslararası insancıl hukuku ihlal ederek saldırılarda ve gözaltında çok sayıda sivili öldürdü ve yaraladı” dedi.
Örgüt, silahlı grupların da “yakalanan Mali askerlerine işkence etmek ve onları infaz etmek dahil olmak üzere savaş hukukunu ihlal ettiğini” ekledi.
HRW, Mali ordusu tarafından düzenlenen iki “görünüşe göre ayrım gözetmeyen” insansız hava aracı saldırısını belgelendirdiğini kaydetti.
Rapora göre, kuzeydoğudaki Kidal bölgesinde 29 Temmuz'da düzenlenen bir saldırı bir sağlık tesisinin bir kısmını tahrip ederken, 19 Ağustos'taki ikinci saldırı merkezî Bandiagara bölgesindeki bir pazarı vurdu ve altı sivili öldürdü, en az 20 kişiyi de yaraladı.
HRW ayrıca, güneydeki Segou bölgesinde silahlı gruplara karşı düzenlenen ve Mali askerlerinin beş kız çocuğunu vurarak öldürdüğü bir operasyonu ve merkezî Mopti bölgesinde ordu müttefiki Dozo milislerinin üyelerinin üç sivili öldürdüğü başka bir operasyonu “tam bir cezasızlıkla” belgelendirdiğini belirtti.
HRW, 18 Temmuz'da Gao bölgesindeki bir askeri konvoya Cemaat Nusrat el-İslam vel-Müslimin (JNIM) ve Azawad Kurtuluş Cephesi'ndeki müttefik ayrılıkçı savaşçılar tarafından düzenlenen saldırıya da atıfta bulundu.
İki grubun, esir aldıkları “en az 19 Mali askerine işkence ederek infaz ettiğini” bildirdi.
HRW, JNIM'in olayda esirlerin öldürüldüğünü kabul ettiğini ancak ölümler için emir verdiğini reddettiğini aktardı.
HRW, Azawad Kurtuluş Cephesi'nin ise aynı gün kuzeydoğu bölgesinde ordu ve Rus güçleriyle çatıştığını kabul ettiğini ancak askerleri infaz ettiklerini reddettiğini ekledi.
HRW raporu ayrıca, dünyanın dört bir yanından çatışma verileri toplayan sivil toplum kuruluşu Armed Conflict Location and Event Data'nın araştırmalarından da yararlandı.
Rapora göre, veriler nisan ile ağustos ayları arasında Mali güçleri ve Africa Corps tarafından 89 sivilin öldürüldüğü 49 hava saldırısı gerçekleştiğini gösteriyor; bu rakam, “geçen yılın aynı döneminde bildirilen 22 saldırı ve 44 sivil ölümünün iki katından fazla.”
HRW, bulgularını ve sorularını içeren bir mektubu 5 Ağustos'ta Mali savunma bakanına gönderdiğini ancak herhangi bir yanıt alamadığını belirtti.