AS'nin büyük veri merkezlerine yönelik planları Pakistan'da şekilleniyor, tartışma istihdam ve yatırım üzerinde yoğunlaşırken, daha temel bir konu çok az ilgi gördü: su. Bir veri merkezi neden su için rekabet etsin? Bilgisayar ısı üretir ve suyu buharlaştırmak, onu ortadan kaldırmanın en uygun maliyetli yollarından biridir. Birleşmiş Milletler Üniversitesi, 2030 yılına gelindiğinde küresel veri merkezlerinin Pakistan, Bangladeş ve Nijerya'nın toplam elektrik kullanımını neredeyse üç katına çıkaracağını ve buna bağlı su ayak izinin 1,3 milyar insanın temel evsel ihtiyaçlarına eşit olacağını öngörüyor. Pakistan'da kişi başına düşen su miktarı 1947'de 5.600 metreküpten 2023'te kabaca 930 metreküp'e düştü. Birkaç hafta önce bu sayfalarda bilişimi Pakistan'ın fazla elektriğinin bulunduğu yere getirmeyi, böylece tüketicilerin zaten parasını ödediği kapasiteden para kazanmayı tartışmıştık. Su bu denklemin ayrılmaz bir parçasıdır ve burada sunmayı hedeflediğimiz daha derin bir analiz gereklidir.
Veri merkezleri nasıl serin tutulur: Veri merkezleri genellikle açık buharlaşmalı sistemlerle soğutulur, bu da suyun çoğunun atmosfere kaybolmasına neden olur. Bununla birlikte, bu sistemler nispeten uygun maliyetli ve nispeten enerji açısından verimlidir. Diğer seçenekler arasında, tatlı su kullanımını yüzde 70'e kadar azaltabilen, kapalı borular aracılığıyla su veya soğutucuyu yeniden sirküle eden kapalı devre sistemler; ve sıvıyı doğrudan işlemciye getiren doğrudan çipe ve daldırmalı soğutma. Ek olarak, kuru soğutma neredeyse hiç su kullanmıyor ancak Google'ın kendi tahminine göre yaklaşık 10 kat daha fazla enerji kullanıyor. Yani maliyet ve enerji arasında bir ödünleşim var, ancak bizim gibi atıl üretimin bedelini zaten ödeyen bir ülke için bu stratejik bir yatırım tercihi.
Rakamları açıklıyoruz: 2016 yılında ABD Enerji Bakanlığı tarafından yapılan bir araştırma, tesis içi veri merkezindeki ortalama su kullanımının kWh başına 1,8 litre olduğunu ortaya koyuyor. Bu oranda, sürekli çalışan 1 GW'lık bir kampüs, yılda yaklaşık 16 milyon metreküp tüketecektir; bu, İndus'un yıllık olarak tedarik ettiği 175 milyar metreküpün kabaca %0,01'idir. Bu tahminlere göre Sky47'nin 8,5 MW'lık Karakoram-01'i yılda yaklaşık 134.000 metreküp tüketecek. Pakistan'daki yüksek sıcaklıklar hesaba katıldığında bile bu rakamlar marjinal kalıyor. Dolayısıyla ulusal düzeyde veri merkezleri Pakistan'ın su sorunu değildir. Susuz altyapı, yerleşim suyu takip ettiğinde işe yarar. Ancak yerel olarak olabilirler. 1 GW'lık bir kampüs, tek bir kaynaktan günde yaklaşık 10 milyon galon çekecektir; Karaçi'nin yeni 14 milyar Rs Dumlottee boru hattının, yaklaşık 1.200 milyon galonluk talebe karşılık günde 550-650 milyon galon alan bir şehirde Savunma ve Clifton bölgelerine ekleyeceği hacimle aynı miktar. Yük en yakın topluluklara düşüyor.
Pakistan daha önce nükleer santrallerinin konumlandırılması sorunuyla karşı karşıya kalmıştı. ABD Ulusal Yenilenebilir Enerji Laboratuvarı tarafından 2012 yılında yapılan bir incelemeye göre, soğutma kuleli reaktörler kWh başına yaklaşık 2,5 litre tüketiyor. Pakistan Atom Enerjisi Komisyonu'nun hesabına göre 2024 yılında Karaçi'nin K-3 ünitesi tarafından üretilen 6.755 GWh ile bu, yılda yaklaşık 17 milyon metreküp veya günde yaklaşık 12 milyon galon anlamına gelir; 1 GW'lık bir veri merkezi kampüsünden daha fazladır. Pakistan konumlandırma yoluyla bu yükten kurtuldu: K-2 ve K-3 kıyıda duruyor ve deniz suyuyla serinliyor, Chashma ise Chashma-Jhelum bağlantı kanalından yararlanıyor. Susuz altyapı, yerleşim suyu takip ettiğinde işe yarar. Temeldeki sorun: Pakistan'ın su krizi başka yerde yatıyor. Suyun yüzde 93'ünden fazlası tarıma gidiyor ve bunun yüzde 60'ından fazlası iletim ve taşıma sırasında kayboluyor.